Description
Arrivés sur la plate-forme sommitale, on pourra contourner le choeur de l'église pour rejoindre l'entrée principale, après avoir admiré au nord le charmant presbytère, aujourd'hui privé.
La donation du chanoine Albéric au XIIe siècle, est confirmée en 1170 par le pape Alexandre III, qui rajoute l'église et les dîmes. Nous somme ainsi certains qu'une église dédiée à saint Didier existait donc déjà à cette date.
L'église la plus ancienne que l'édifice actuel nous laisse deviner, est une église du XIVe siècle visible dans la première travée de la nef à la voûte caractéristique, avec ses culs de lampe fleuris au décor anthropomorphe buché par les révolutionnaires. Cette église comprenait également la seconde travée, ou la voûte a été détruite au XIXe siècle (on aperçoit les départs de voûte identiques aux premiers) et devait se prolonger par un coeur plus étroit à chevet plat entièrement disparu sous l'église du XIXe siècle. A l'extérieur du côté nord, les traces du rampant du toit de cette époque à mi-hauteur sur le premier contrefort de la nef (rehaussé depuis), montre que cette église du début du XIVe siècle, était précédée d'un porche bas disparu, abritant le début de l'arcature de l'ancien portail d'entrée. Après la Guerre de Cent ans, des travaux de consolidation de l'édifice que la tradition prétend avoir été incendié en partie, découlent de l'observation des contreforts extérieurs au niveau de la seconde travée, qui sont disposés en angle et pour cette raison guère antérieurs au début du XVIe siècle.
Passé la Révolution, l'église mal entretenue et la forte augmentation de population exigeait des travaux conséquents. Après deux projets d'architectes en 1830 et 1831 à la demande de la municipalité, l'architecte Santa de Langres réalise le 15 janvier 1834 un devis pour l'agrandissement de l'église. Celle-ci est entièrement reconstruite telle qu'on la voit aujourd'hui, avec un choeur monumental précédé d'un modeste transept et d'une travée voûtée d'arêtes de la nef, venant rejoindre les deux premières travées de la nef du début du XIVe siècle. De plus, une tour-porche monumentale à usage de clocher (non prévue au devis initial) est élevée devant la première travée de la nef. Les travaux, rondement menés par Jean Roblet « entrepreneur de bâtiments à Langres », sont terminés le 28 novembre 1836.
Pourtant, à l'automne 1845, le maire dénonce « l'état alarmant ou se trouve l'église, et notamment le clocher » qui se lézarde de jour en jour, et fait réaliser une expertise à l'architecte Gaulet de Langres, qui constate des vices importants dans les travaux de reconstruction de l'église en 1834-1836, et notamment l'absence de fondations suffisantes du clocher réalisé sur un terrain argileux des plus instable. Devant la menace d'un procès, l'architecte et l'entrepreneur transigent, s'engageant à payer les deux tiers du montant des réparations à effectuer, le dernier tiers étant à la charge de la commune. Mais ces réparations sont alors jugées insuffisantes, car c'est toute l'église qu'il faudrait reconstruire.
Les discussions dureront près de quarante ans, avant que la commune de Charmes peu fortunée, trouve une solution satisfaisante par la voix de l'architecte langrois Ravier. Celui-ci propose finalement et à moindre coût de consolider et renforcer le clocher par un double cerclage d'acier de part et d'autre des abat-son, et d'isoler les cloches des maçonneries, en désolidarisant le mouton des cloches par des « isolateurs Eguillon » sur les sommiers existants, un système qui a déjà fait ses preuves sur plusieurs monuments historiques nationaux. Les travaux sont adjugés en janvier 1891 à l'entrepreneur M.A Mammès de Saints-Geosmes, qui est chargé d'ancrer, cercler et consolider le clocher avec 195 kg de vieux fers, ainsi que d'effacer les fissures en façade et effectuer quelques réparations à la toiture. C'est cette consolidation provisoire qui est toujours en place aujourd'hui.
A l'intérieur, les travaux de restauration de la nef entrepris en 2003 et 2005 par la municipalité, ainsi que la restauration des peintures murales du sanctuaire et de son riche mobilier en 2010, offre aujourd'hui une église pimpante des plus agréable qui mérite la visite. On pourra voir dans le transept sud deux tableaux de la Vierge et de Saint Jean Baptiste du XVIIe siècle. Des tableaux qui surmontent un monumental buste-reliquaire de Saint Didier du XVIe siècle, faisant face à un tableau du XVIIIe siècle représentant Saint Didier en pied devant la ville de Langres, au sortir de la porte du même nom. Dans le transept nord, on admirera également deux tableaux de la même époque, dont une Vierge à l'enfant de belle facture et en face, une représentation du Sacré Coeur. Au-dessus du porche d'entrée, sont encore disposés les quatorze tableaux du chemin de croix de la fin du XIXe siècle du plus bel effet. Cet ensemble de mobilier restauré, est pour la plupart inscrit à l'inventaire supplémentaire des M.H.
Le choeur est surtout intéressant par un ensemble de peintures liturgiques réalisées par l'abbé Ambroise Raulet (1842-1930), alors inspecteur des travaux diocésains, et créateur ici d'une véritable catéchèse en images, peintures qui ont été également restaurées en 2010. Un long texte latin en écriture gothique qui entoure le choeur, célèbre le mystère de l'eucharistie. En dessous, dans des arcs en plein cintre, des anges montrent les instruments de la passion. Au-dessus de l'autel, le Christ en croix est entouré par quatre anges agenouillés sur une nuée céleste, surmontés par une inscription qui transcrit les paroles d'Isaïe au moment de la passion. De chaque côté des fenêtres latérales sont disposés par couples douze personnages de l'Ancien Testament qui ont annoncé la venue du Christ : au nord Abel/Noé et les prophètes Elie/Malachie, et au sud Abraham/Melchisédech et Moïse/Aaron, et sur la voûte, sont peints chacun dans un médaillon, les quatre grands prophètes Ézéchiel, Jérémie, Daniel et Isaïe.
Pour la visite de l'église qui est ouverte le samedi et le dimanche, on pourra en semaine se procurer la clef chez M. Félix Prautois au 8 Rue des Sorbiers (sous l'église) ou chez monsieur le maire.
English
Once on the summit platform, you can walk around the church choir to reach the main entrance, after admiring the charming presbytery to the north, now privately owned.
The 12th-century donation by Canon Albéric was confirmed in 1170 by Pope Alexander III, who added the church and tithes. We are therefore certain that a church dedicated to Saint Didier already existed at this date.
The oldest church we can see in the present-day building is a 14th-century one, visible in the first bay of the nave, with its characteristic vaulted ceiling and flowery, anthropomorphic culs-de-lampe, destroyed by the revolutionaries. This church also included the second bay, where the vaulting was destroyed in the 19th century (identical vaulting ends can be seen) and would have been extended by a narrower, flat chevet choir, entirely lost under the 19th-century church. Outside on the north side, traces of the roof ramp from this period at mid-height on the nave's first buttress (since raised), show that this early 14th-century church was preceded by a low porch, which has since disappeared, housing the beginning of the arcature of the former entrance portal. After the Hundred Years' War, consolidation work was carried out on the building, which tradition claims to have been partly burnt down, based on observation of the external buttresses in the second bay, which are set at an angle and therefore hardly pre-date the early 16th century.
After the French Revolution, the poorly maintained church and the sharp rise in population demanded substantial work. After two architectural projects in 1830 and 1831 at the request of the municipality, on January 15, 1834, architect Santa de Langres drew up an estimate for enlarging the church. The church was entirely rebuilt as we see it today, with a monumental choir preceded by a modest transept and a cross-vaulted nave, joining the first two bays of the early 14th-century nave. In addition, a monumental bell tower (not included in the original estimate) was erected in front of the first nave bay. The work, carried out by Jean Roblet "building contractor in Langres", was completed on November 28, 1836.
However, in the autumn of 1845, the mayor denounced "the alarming state of the church, and in particular the bell tower", which was cracking by the day, and commissioned an expert appraisal from the Langres architect Gaulet, who noted major defects in the reconstruction work carried out on the church in 1834-1836, and in particular the lack of adequate foundations for the bell tower, built on highly unstable clay soil. Faced with the threat of legal action, the architect and contractor reached a compromise, agreeing to pay two-thirds of the cost of repairs, with the remaining third to be borne by the commune. However, these repairs were deemed insufficient, as the entire church would have to be rebuilt.
Discussions lasted almost forty years, before the poor commune of Charmes found a satisfactory solution through Ravier, an architect from Languedoc. In the end, he proposed, at a lower cost, to consolidate and reinforce the belfry with double steel strapping on either side of the abat-son, and to isolate the bells from the masonry, by separating the sheep from the bells using "Eguillon isolators" on the existing windchests, a system that had already proved its worth on several national historic monuments. The work was awarded in January 1891 to the contractor M.A. Mammès of Saints-Geosmes, who was commissioned to anchor, hoop and consolidate the bell tower with 195 kg of old iron, as well as repairing the cracks in the façade and carrying out some roof repairs. This temporary consolidation is still in place today.
Inside, the restoration of the nave undertaken by the municipality in 2003 and 2005, as well as the restoration of the sanctuary's murals and rich furnishings in 2010, have resulted in a dapper church that's well worth a visit. The south transept features two 17th-century paintings of the Virgin Mary and St. John the Baptist. These paintings are surmounted by a monumental 16th-century reliquary bust of Saint Didier, facing an 18th-century painting of Saint Didier standing in front of the town of Langres, just outside the gate of the same name. The north transept also features two paintings from the same period, including a beautifully crafted Madonna and Child and, opposite, a representation of the Sacred Heart. Above the entrance porch, the fourteen paintings of the Stations of the Cross, dating from the end of the 19th century, are also beautifully displayed. Most of the restored furnishings are listed in the supplementary inventory of historic monuments.
Of particular interest in the choir are the liturgical paintings by Abbé Ambroise Raulet (1842-1930), then inspector of diocesan works and creator of a veritable catechesis in images, which were also restored in 2010. A long Latin text in Gothic script surrounds the choir, celebrating the mystery of the Eucharist. Below, in semicircular arches, angels display the instruments of the Passion. Above the altar, Christ on the cross is surrounded by four angels kneeling on a heavenly cloud, surmounted by an inscription transcribing the words of Isaiah at the moment of the Passion. On either side of the side windows are arranged in pairs twelve Old Testament figures who foretold the coming of Christ: to the north Abel/Noe and the prophets Elijah/Malachi, and to the south Abraham/Melchizedek and Moses/Aaron, and on the vault, each painted in a medallion, are the four great prophets Ezekiel, Jeremiah, Daniel and Isaiah.
To visit the church, which is open on Saturdays and Sundays, you can obtain the key during the week from Mr. Félix Prautois at 8 Rue des Sorbiers (under the church) or from the mayor.
Deutsch
Auf der Gipfelplattform angekommen, kann man den Chor der Kirche umgehen, um zum Haupteingang zu gelangen, nachdem man im Norden das charmante Pfarrhaus bewundert hat, das heute privat ist.
Die Schenkung des Kanonikers Alberich aus dem 12. Jahrhundert wurde 1170 von Papst Alexander III. bestätigt, der die Kirche und die Zehnten hinzufügte. Wir sind uns also sicher, dass es zu diesem Zeitpunkt bereits eine dem heiligen Didier geweihte Kirche gab.
Die älteste Kirche, die das heutige Gebäude erahnen lässt, ist eine Kirche aus dem 14. Jahrhundert, die im ersten Joch des Kirchenschiffs mit seinem charakteristischen Gewölbe zu sehen ist, mit seinen blumengeschmückten Lampenböden mit anthropomorphem Dekor, das von den Revolutionären verbucht wurde. Diese Kirche umfasste auch das zweite Joch, dessen Gewölbe im 19. Jahrhundert zerstört wurde (man sieht die gleichen Gewölbeansätze wie die ersten) und das in ein schmaleres Herzstück mit flachem Kopfende übergehen sollte, das unter der Kirche des 19. An der Außenseite der Nordseite zeigen die Spuren des Dachsparrens aus dieser Zeit auf halber Höhe des ersten Strebepfeilers des Kirchenschiffs (der später erhöht wurde), dass dieser Kirche aus dem frühen 14. Jahrhundert ein niedriger, verschwundener Vorbau voranging, der den Anfang der Arkatur des alten Eingangsportals beherbergte. Nach dem Hundertjährigen Krieg wurde das Gebäude, das der Überlieferung zufolge teilweise niedergebrannt worden war, konsolidiert. Dies ergab sich aus der Beobachtung der äußeren Strebepfeiler auf der Höhe des zweiten Jochs, die in einem Winkel angeordnet und daher kaum älter als der Beginn des 16.
Nach der Revolution verlangten die schlecht erhaltene Kirche und der starke Bevölkerungszuwachs nach umfangreichen Arbeiten. Nach zwei Architektenentwürfen in den Jahren 1830 und 1831 auf Antrag der Gemeinde erstellte der Architekt Santa aus Langres am 15. Januar 1834 einen Kostenvoranschlag für die Vergrößerung der Kirche. Die Kirche wurde vollständig in ihrer heutigen Form umgebaut, mit einem monumentalen Chor, dem ein bescheidenes Querschiff und ein kreuzgratgewölbtes Feld des Kirchenschiffs vorangehen, das sich an die ersten beiden Felder des Kirchenschiffs aus dem frühen 14. Außerdem wurde vor dem ersten Joch des Kirchenschiffs ein monumentaler Torturm für einen Glockenturm errichtet (der im ursprünglichen Kostenvoranschlag nicht vorgesehen war). Die von Jean Roblet, einem "Bauunternehmer in Langres", durchgeführten Arbeiten wurden am 28. November 1836 abgeschlossen.
Im Herbst 1845 prangerte der Bürgermeister jedoch den "alarmierenden Zustand der Kirche und insbesondere des Glockenturms" an, der von Tag zu Tag mehr Risse aufwies, und beauftragte den Architekten Gaulet aus Langres mit der Erstellung eines Gutachtens, das erhebliche Mängel bei den Wiederaufbauarbeiten der Kirche in den Jahren 1834-1836 feststellte, insbesondere das Fehlen eines ausreichenden Fundaments für den Glockenturm, der auf einem äußerst instabilen Lehmboden errichtet worden war. Angesichts der drohenden Klage schlossen der Architekt und der Bauunternehmer einen Vergleich und verpflichteten sich, zwei Drittel der Kosten für die Reparaturen zu übernehmen, während das letzte Drittel von der Gemeinde getragen werden sollte. Diese Reparaturen wurden jedoch als unzureichend erachtet, da die gesamte Kirche wieder aufgebaut werden sollte.
Die Diskussionen dauerten fast vierzig Jahre, bevor die wenig begüterte Gemeinde Charmes durch den Architekten Ravier aus Langrois eine zufriedenstellende Lösung fand. Dieser schlug schließlich und zu geringeren Kosten vor, den Glockenturm durch eine doppelte Stahlumreifung auf beiden Seiten der Schalldämpfer zu konsolidieren und zu verstärken und die Glocken vom Mauerwerk zu isolieren, indem das Schaf von den Glocken durch "Eguillon-Isolatoren" auf den vorhandenen Stimmstöcken entkoppelt wurde – ein System, das sich bereits bei mehreren nationalen historischen Bauwerken bewährt hatte. Die Arbeiten wurden im Januar 1891 an den Bauunternehmer M.A. Mammès aus Saints-Geosmes vergeben, der den Auftrag erhielt, den Glockenturm mit 195 kg altem Eisen zu verankern, zu umreifen und zu konsolidieren, sowie die Risse in der Fassade zu beseitigen und einige Reparaturen am Dach durchzuführen. Diese provisorische Befestigung ist bis heute erhalten geblieben.
Im Inneren der Kirche haben die 2003 und 2005 von der Gemeinde durchgeführten Restaurierungsarbeiten des Kirchenschiffs sowie die Restaurierung der Wandmalereien im Altarraum und des reichen Mobiliars im Jahr 2010 dazu geführt, dass die Kirche heute in einem sehr ansprechenden Zustand ist und einen Besuch wert ist. Im südlichen Querschiff befinden sich zwei Gemälde der Jungfrau Maria und des Heiligen Johannes des Täufers aus dem 17. Jahrhundert, die über einem monumentalen Büstenreliquiar des Heiligen Didier aus dem 16. Jahrhundert hängen, das einem Gemälde aus dem 18. Jahrhundert gegenübersteht, das den Heiligen Didier in voller Länge vor der Stadt Langres zeigt, die aus dem gleichnamigen Tor heraustritt. Im nördlichen Querschiff sind ebenfalls zwei Gemälde aus derselben Epoche zu bewundern, darunter eine schön gestaltete Madonna mit Kind und gegenüber eine Darstellung des Heiligen Herzens. Über dem Eingangsportal sind noch die vierzehn Kreuzwegbilder aus dem Ende des 19. Jahrhunderts angebracht, die einen sehr schönen Effekt haben. Die meisten dieser restaurierten Möbel sind in das Zusatzinventar der Denkmäler aufgenommen worden.
Der Chor ist vor allem wegen der liturgischen Gemälde interessant, die von Abbé Ambroise Raulet (1842-1930), dem damaligen Bauinspektor der Diözese, der hier eine echte Bildkatechese schuf, angefertigt wurden und 2010 ebenfalls restauriert wurden. Ein langer lateinischer Text in gotischer Schrift, der den Chorraum umgibt, feiert das Geheimnis der Eucharistie. Darunter zeigen Engel in Rundbögen die Instrumente der Passion. Über dem Altar ist Christus am Kreuz von vier Engeln umgeben, die auf einer himmlischen Wolke knien. Darüber befindet sich eine Inschrift, die die Worte Jesajas im Moment der Passion wiedergibt. Auf jeder Seite der Seitenfenster sind paarweise zwölf Personen aus dem Alten Testament angeordnet, die das Kommen Christi ankündigten: im Norden Abel/Noah und die Propheten Elias/Malachias und im Süden Abraham/Melchisedek und Moses/Aaron. Auf dem Gewölbe sind jeweils in einem Medaillon die vier großen Propheten Ezechiel, Jeremia, Daniel und Jesaja gemalt.
Für die Besichtigung der Kirche, die samstags und sonntags geöffnet ist, kann man sich unter der Woche den Schlüssel bei Herrn Felix Prautois in der Rue des Sorbiers 8 (unter der Kirche) oder beim Bürgermeister besorgen.
Dutch
Eenmaal op het hoogste platform kun je rond het koor van de kerk lopen om bij de hoofdingang te komen, nadat je de charmante pastorie in het noorden hebt bewonderd, die nu privébezit is.
De schenking van kanunnik Albéric in de 12e eeuw werd in 1170 bevestigd door paus Alexander III, die de kerk en de tienden toevoegde. We weten dus zeker dat er op dat moment al een kerk gewijd aan Sint Didier bestond.
De oudste kerk die we kunnen onderscheiden van het huidige gebouw is een kerk uit de 14e eeuw die zichtbaar is in de eerste travee van het schip, met het karakteristieke gewelf en de bloemrijke, antropomorfe bogen die door de revolutionairen werden vernietigd. Deze kerk omvatte ook de tweede travee, waar het gewelf werd vernietigd in de 19e eeuw (je kunt de uiteinden van het gewelf zien die identiek zijn aan de eerste) en moet zijn uitgebreid met een smaller schip met een plat chevet, dat volledig is verdwenen onder de 19e-eeuwse kerk. Buiten aan de noordkant laten sporen van de dakhelling uit deze periode op halve hoogte op de eerste steunbeer van het schip (die sindsdien is verhoogd) zien dat deze kerk uit het begin van de 14e eeuw werd voorafgegaan door een laag portaal, dat nu is verdwenen, met daarin het begin van de boog van het voormalige ingangsportaal. Na de Honderdjarige Oorlog werden er werkzaamheden uitgevoerd om het gebouw, dat volgens de overlevering gedeeltelijk was afgebrand, te verstevigen. Dit blijkt uit de observatie van de externe steunberen in de tweede travee, die schuin zijn geplaatst en dus niet veel ouder zijn dan het begin van de 16e eeuw.
Na de Revolutie was de kerk in slechte staat en door de sterke bevolkingsgroei was het tijd om grote werken uit te voeren. Na twee architectenprojecten in 1830 en 1831 op verzoek van de gemeente, stelde architect Santa de Langres op 15 januari 1834 een kostenraming op voor de uitbreiding van de kerk. De kerk werd volledig herbouwd zoals we die nu zien, met een monumentaal koor voorafgegaan door een bescheiden dwarsschip en een schip met kruisgewelven dat de eerste twee traveeën van het vroeg 14e-eeuwse schip verbindt. Daarnaast werd een monumentale portiektoren die als klokkentoren werd gebruikt (niet opgenomen in de oorspronkelijke schatting) gebouwd voor de eerste travee van het schip. Het werk, uitgevoerd door Jean Roblet "aannemer in Langres", werd voltooid op 28 november 1836.
In de herfst van 1845 hekelde de burgemeester echter "de alarmerende staat van de kerk, en in het bijzonder van de klokkentoren", die met de dag kraakte, en gaf opdracht tot een expertiserapport aan de Langresse architect Gaulet, die grote gebreken constateerde in de verbouwingswerkzaamheden die in 1834-1836 aan de kerk waren uitgevoerd, en in het bijzonder het ontbreken van adequate funderingen voor de klokkentoren, die op zeer onstabiele kleigrond was gebouwd. Geconfronteerd met de dreiging van een rechtszaak bereikten de architect en de aannemer een compromis, waarbij ze overeenkwamen om tweederde van de reparatiekosten te betalen, terwijl het resterende derde door de gemeente betaald moest worden. Deze reparaties werden echter onvoldoende geacht, omdat de hele kerk herbouwd zou moeten worden.
De discussies duurden bijna veertig jaar voordat de arme gemeente Charmes een bevredigende oplossing vond via architect Ravier uit Lange. Ravier stelde uiteindelijk voor, tegen lagere kosten, om de klokkentoren te verstevigen met dubbele stalen banden aan weerszijden van de klokken, en om de klokken te isoleren van het metselwerk door de klokken te scheiden van de schapen met behulp van "Eguillon isolatoren" op de bestaande windladen, een systeem dat zijn waarde al had bewezen op verschillende nationale historische monumenten. Het werk werd in januari 1891 gegund aan aannemer M.A. Mammès uit Saints-Geosmes, die verantwoordelijk was voor het verankeren, vastbinden en verstevigen van de klokkentoren met 195 kg oud ijzer, evenals het repareren van de scheuren in de gevel en het uitvoeren van enkele reparaties aan het dak. Het is deze tijdelijke versteviging die vandaag de dag nog steeds bestaat.
Binnen heeft de restauratie van het schip door het stadsbestuur in 2003 en 2005, evenals de restauratie van de muurschilderingen en het rijke meubilair van het heiligdom in 2010, geresulteerd in een zeer aantrekkelijke kerk die zeker een bezoek waard is. In het zuidelijke dwarsschip hangen twee 17e-eeuwse schilderijen van de Maagd Maria en Johannes de Doper. Boven deze schilderijen hangt een monumentale 16e-eeuwse reliekbuste van Sint Didier, tegenover een 18e-eeuws schilderij van Sint Didier voor de stad Langres, net buiten de poort met dezelfde naam. In het noordertransept hangen ook twee schilderijen uit dezelfde periode, waaronder een prachtig bewerkte Maagd met Kind en daar tegenover een voorstelling van het Heilig Hart. Boven het ingangsportaal zijn ook de veertien schilderijen van de kruisweg uit het einde van de 19e eeuw prachtig weergegeven. De meeste gerestaureerde meubels zijn opgenomen in de aanvullende inventaris van historische monumenten.
Het koor is vooral interessant vanwege de liturgische schilderijen van Abbé Ambroise Raulet (1842-1930), destijds inspecteur van diocesane werken en schepper van een ware catechese in beelden, die ook in 2010 werden gerestaureerd. Een lange Latijnse tekst in gotisch schrift omringt het koor en viert het mysterie van de Eucharistie. Beneden, in halfronde bogen, tonen engelen de instrumenten van het lijdensverhaal. Boven het altaar wordt Christus aan het kruis omringd door vier engelen die knielen op een hemelse wolk, met daarboven een inscriptie die de woorden van Jesaja op het moment van het lijdensverhaal weergeeft. Aan weerszijden van de zijramen staan paarsgewijs twaalf figuren uit het Oude Testament die de komst van Christus aankondigden: in het noorden Abel/Noe en de profeten Elia/Malachi, en in het zuiden Abraham/Melchisedek en Mozes/Aaron, en op het gewelf, elk geschilderd in een medaillon, staan de vier grote profeten Ezechiël, Jeremia, Daniël en Jesaja.
Om de kerk te bezoeken, die op zaterdag en zondag open is, kun je doordeweeks een sleutel krijgen bij de heer Félix Prautois op Rue des Sorbiers 8 (onder de kerk) of bij de burgemeester.
Español
Una vez en la plataforma de la cima, se puede rodear el coro de la iglesia para llegar a la entrada principal, tras admirar el encantador presbiterio situado al norte, hoy de propiedad privada.
La donación realizada por el canónigo Albéric en el siglo XII fue confirmada en 1170 por el papa Alejandro III, que añadió la iglesia y los diezmos. Por tanto, tenemos la certeza de que en esa fecha ya existía una iglesia dedicada a Saint Didier.
La iglesia más antigua que podemos adivinar en el edificio actual es una iglesia del siglo XIV visible en la primera crujía de la nave, con su característico techo abovedado y sus arcos floridos y antropomorfos que fueron destruidos por los revolucionarios. Esta iglesia comprendía también la segunda crujía, donde la bóveda fue destruida en el siglo XIX (se pueden ver los extremos de la bóveda idénticos a los de la primera) y debió de ampliarse con una nave más estrecha con cabecera plana, que desapareció completamente bajo la iglesia del siglo XIX. En el exterior, en el lado norte, los vestigios de la vertiente del tejado de esta época a media altura sobre el primer contrafuerte de la nave (hoy levantado), muestran que esta iglesia de principios del siglo XIV estaba precedida por un porche bajo, hoy desaparecido, que albergaba el principio de la arquería del antiguo portal de entrada. Tras la Guerra de los Cien Años, se llevaron a cabo obras para consolidar el edificio, que según la tradición había sido parcialmente incendiado, al observarse los contrafuertes exteriores de la segunda crujía, dispuestos en ángulo y, por tanto, no muy anteriores a principios del siglo XVI.
Tras la Revolución, la iglesia se encontraba en mal estado, y el fuerte aumento de la población hizo que llegara el momento de realizar obras importantes. Tras dos proyectos de arquitectos en 1830 y 1831 a petición del municipio, el arquitecto Santa de Langres elaboró un presupuesto para la ampliación de la iglesia el 15 de enero de 1834. La iglesia fue totalmente reconstruida tal y como la vemos hoy, con un coro monumental precedido de un modesto crucero y una nave con bóveda de crucería, uniendo las dos primeras crujías de la nave de principios del siglo XIV. Además, delante del primer tramo de la nave se construyó un pórtico monumental utilizado como campanario (no incluido en el presupuesto inicial). Las obras, realizadas por Jean Roblet "contratista de obras en Langres", finalizaron el 28 de noviembre de 1836.
Sin embargo, en otoño de 1845, el alcalde denunció "el estado alarmante de la iglesia, y en particular del campanario", que se resquebrajaba día a día, y encargó un informe pericial al arquitecto de Langres Gaulet, que constató importantes defectos en las obras de reconstrucción realizadas en la iglesia en 1834-1836, y en particular la falta de cimientos adecuados para el campanario, construido sobre un suelo arcilloso muy inestable. Ante la amenaza de acciones judiciales, el arquitecto y el contratista llegaron a un compromiso, acordando pagar dos tercios del coste de las reparaciones y el tercio restante a cargo del municipio. Sin embargo, estas reparaciones se consideraron insuficientes, ya que habría que reconstruir toda la iglesia.
Las discusiones duraron casi cuarenta años, hasta que el municipio pobre de Charmes encontró una solución satisfactoria a través del arquitecto Ravier de Lange. Ravier propuso finalmente, a menor coste, consolidar y reforzar el campanario con doble fleje de acero a ambos lados de las campanas, y aislar las campanas de la mampostería separando las campanas de las ovejas mediante "aisladores de Eguillon" en los portavientos existentes, un sistema que ya había demostrado su eficacia en varios monumentos históricos nacionales. Las obras se adjudicaron en enero de 1891 al contratista M.A. Mammès, de Saints-Geosmes, que se encargó de anclar, flejar y consolidar el campanario con 195 kg de hierro viejo, así como de reparar las grietas de la fachada y realizar algunas reparaciones en el tejado. Esta consolidación provisional es la que se mantiene en la actualidad.
En el interior, las obras de restauración llevadas a cabo por el ayuntamiento en 2003 y 2005 en la nave, así como la restauración de las pinturas murales y el rico mobiliario del santuario en 2010, han dado como resultado una iglesia muy agradable que merece la pena visitar. El crucero sur presenta dos pinturas del siglo XVII de la Virgen María y San Juan Bautista. Estas pinturas están coronadas por un busto relicario monumental de San Didier del siglo XVI, frente a una pintura del siglo XVIII que representa a San Didier de pie delante de la ciudad de Langres, justo delante de la puerta del mismo nombre. En el transepto norte, también hay dos pinturas de la misma época, entre ellas una Virgen con el Niño de bella factura y, enfrente, una representación del Sagrado Corazón. Sobre el pórtico de entrada, las catorce pinturas del Vía Crucis, de finales del siglo XIX, también están bellamente expuestas. La mayor parte del mobiliario restaurado figura en el inventario complementario de monumentos históricos.
El coro es especialmente interesante por sus pinturas litúrgicas del abate Ambroise Raulet (1842-1930), entonces inspector de obras diocesanas y creador de una verdadera catequesis en imágenes, que también fueron restauradas en 2010. Un largo texto latino en letra gótica rodea el coro, celebrando el misterio de la Eucaristía. Abajo, en arcos de medio punto, unos ángeles muestran los instrumentos de la Pasión. Encima del altar, Cristo en la cruz está rodeado por cuatro ángeles arrodillados sobre una nube celestial, coronada por una inscripción que transcribe las palabras de Isaías en el momento de la Pasión. A ambos lados de las ventanas laterales están dispuestas por parejas doce figuras del Antiguo Testamento que anunciaron la venida de Cristo: al norte Abel/Noé y los profetas Elías/Malaquías, y al sur Abraham/Melquisedec y Moisés/Aarón, y en la bóveda, cada uno pintado en un medallón, están los cuatro grandes profetas Ezequiel, Jeremías, Daniel e Isaías.
Para visitar la iglesia, abierta los sábados y domingos, puede solicitar una llave durante la semana al Sr. Félix Prautois, en el número 8 de la Rue des Sorbiers (bajo la iglesia), o al Alcalde.
Italiano
Una volta saliti sulla piattaforma sommitale, si può percorrere il coro della chiesa per raggiungere l'ingresso principale, dopo aver ammirato l'affascinante presbiterio a nord, oggi di proprietà privata.
La donazione fatta dal canonico Albéric nel XII secolo fu confermata nel 1170 da papa Alessandro III, che aggiunse la chiesa e le decime. Siamo quindi certi che a questa data esisteva già una chiesa dedicata a San Didier.
La chiesa più antica che possiamo indovinare rispetto all'edificio attuale è una chiesa del XIV secolo visibile nella prima campata della navata, con il suo caratteristico soffitto a volta e i suoi archi fioriti e antropomorfi, distrutta dai rivoluzionari. Questa chiesa comprendeva anche la seconda campata, dove la volta è stata distrutta nel XIX secolo (si vedono le estremità della volta identiche alla prima) e doveva essere ampliata da una navata più stretta con un chevet piatto, completamente scomparso sotto la chiesa del XIX secolo. All'esterno, sul lato nord, tracce della pendenza del tetto di questo periodo a metà altezza sul primo contrafforte della navata (che nel frattempo è stato rialzato), mostrano che questa chiesa dell'inizio del XIV secolo era preceduta da un portico basso, oggi scomparso, che ospitava l'inizio dell'arcata dell'antico portale d'ingresso. Dopo la Guerra dei Cento Anni, furono eseguiti lavori di consolidamento dell'edificio, che secondo la tradizione era stato in parte bruciato, come dimostra l'osservazione dei contrafforti esterni della seconda campata, disposti ad angolo e quindi non molto anteriori all'inizio del XVI secolo.
Dopo la Rivoluzione, la chiesa si trovava in cattivo stato di conservazione e il forte aumento della popolazione rendeva necessario un intervento importante. Dopo due progetti di architetti nel 1830 e nel 1831 su richiesta del comune, il 15 gennaio 1834 l'architetto Santa de Langres redige un preventivo per l'ampliamento della chiesa. La chiesa fu interamente ricostruita come la vediamo oggi, con un coro monumentale preceduto da un modesto transetto e una navata con volta a crociera, che unisce le prime due campate della navata degli inizi del XIV secolo. Inoltre, davanti alla prima campata della navata centrale è stata costruita una monumentale torre porticata utilizzata come campanile (non inclusa nel preventivo iniziale). I lavori, eseguiti da Jean Roblet "imprenditore edile di Langres", furono completati il 28 novembre 1836.
Tuttavia, nell'autunno del 1845, il sindaco denunciò "lo stato allarmante della chiesa, e in particolare del campanile", che si incrinava di giorno in giorno, e commissionò una perizia all'architetto langarolo Gaulet, il quale rilevò gravi difetti nei lavori di ricostruzione della chiesa effettuati nel 1834-1836, e in particolare la mancanza di fondazioni adeguate per il campanile, costruito su un terreno argilloso altamente instabile. Di fronte alla minaccia di un'azione legale, l'architetto e l'appaltatore raggiunsero un compromesso, accettando di pagare due terzi del costo delle riparazioni, mentre il terzo rimanente era a carico del comune. Tuttavia, queste riparazioni furono ritenute insufficienti, poiché l'intera chiesa avrebbe dovuto essere ricostruita.
Le discussioni durarono quasi quarant'anni, prima che il povero comune di Charmes trovasse una soluzione soddisfacente attraverso l'architetto Ravier di Lange. Ravier propose infine, a costi inferiori, di consolidare e rinforzare il campanile con una doppia reggetta d'acciaio su entrambi i lati delle campane, e di isolare le campane dalla muratura separando le campane dalle pecore con "isolatori di Eguillon" sui portenti esistenti, un sistema che si era già dimostrato valido su diversi monumenti storici nazionali. I lavori furono assegnati nel gennaio 1891 all'imprenditore M.A. Mammès di Saints-Geosmes, che si occupò di ancorare, reggiare e consolidare il campanile con 195 kg di ferro vecchio, oltre che di riparare le crepe della facciata e di effettuare alcune riparazioni al tetto. È questo consolidamento temporaneo che è ancora in atto oggi.
All'interno, i lavori di restauro effettuati dal Comune nel 2003 e nel 2005 sulla navata centrale, nonché il restauro delle pitture murali e dei ricchi arredi del santuario nel 2010, hanno dato vita a una chiesa molto gradevole che merita una visita. Il transetto meridionale presenta due dipinti del XVII secolo raffiguranti la Vergine Maria e San Giovanni Battista. Questi dipinti sono sormontati da un monumentale busto reliquiario di San Didier del XVI secolo, di fronte a un dipinto del XVIII secolo che raffigura San Didier in piedi davanti alla città di Langres, appena fuori dall'omonima porta. Nel transetto nord si trovano anche due dipinti dello stesso periodo, tra cui una Vergine con Bambino di ottima fattura e, di fronte, una rappresentazione del Sacro Cuore. Sopra il portico d'ingresso fanno bella mostra di sé anche i quattordici dipinti della Via Crucis, risalenti alla fine del XIX secolo. La maggior parte degli arredi restaurati sono elencati nell'inventario supplementare dei monumenti storici.
Il coro è particolarmente interessante per i dipinti liturgici dell'abbé Ambroise Raulet (1842-1930), allora ispettore delle opere diocesane e creatore di una vera e propria catechesi per immagini, anch'essi restaurati nel 2010. Un lungo testo latino in caratteri gotici circonda il coro, celebrando il mistero dell'Eucaristia. In basso, in archi semicircolari, gli angeli mostrano gli strumenti della Passione. Sopra l'altare, Cristo in croce è circondato da quattro angeli inginocchiati su una nuvola celeste, sormontata da un'iscrizione che trascrive le parole di Isaia al momento della Passione. Ai lati delle finestre laterali sono disposte a coppie dodici figure dell'Antico Testamento che hanno annunciato la venuta di Cristo: a nord Abele/Noe e i profeti Elia/Malachia, a sud Abramo/Melchisedek e Mosè/Aaronne, e sulla volta, ciascuno dipinto in un medaglione, i quattro grandi profeti Ezechiele, Geremia, Daniele e Isaia.
Per visitare la chiesa, aperta il sabato e la domenica, è possibile ottenere una chiave durante la settimana dal signor Félix Prautois al numero 8 di Rue des Sorbiers (sotto la chiesa) o dal sindaco.