Description
La Société d’Archéologie et de Mémoire Maritime (SAMM) organise une grande journée d’étude dédiée à l’archéologie sous-marine le samedi 11 octobre 2025, à la salle l’Archipel de Fouesnant. Au programme : 15 conférences animées par des spécialistes – chercheurs, plongeurs, historiens, amateurs passionnés – qui partageront leurs découvertes en Manche et en Atlantique. Machines et chaudières pour identifier les épaves contemporaines, vestiges médiévaux comme l’épave de l’Aber Wrac’h, boulets de pierre de Trélévern, mais aussi céramologie, datation des bois par dendrochronologie, étude des lests en fer ou encore techniques de doublage des navires du XVIᵉ au XVIIIᵉ siècle… un panorama fascinant de l’archéologie sous-marine à travers les époques. Cette journée est ouverte à tous : plongeurs, archéologues, historiens, mais aussi simples curieux désireux de plonger dans l’histoire des côtes bretonnes. Le programme :
Accueil – 8 h 30
Présentation de la journée d'études – 9 h 00 -9 h OS
Benjamin Pepy, SAMM Session 1- « Recherche et étude de site »
Modérateur : Thierry Normant, SAMM
9 h OS-9 h 30 « À la poursuite du Victor»
Gérard Bousquet, ADRAMAR
9 h 30 -9 h SS « Le sondeur multifaisceau au service de l'archéologie sous-marine »
Irène Mopin, ENSTA, Lab STICC
9 h SS -10 h OS Discussions Session 2 – « Identification des épaves contemporaines »
Modérateur : Philippe Bodénès, SAMM
10 h OS -10 h 40 « Chaudières et machines à vapeur marines, histoire, évolution, vestiges » Michel Huet, Président du GEREC
10 h 40 -11 h 00 Pause
11 h 00 -11 h 25 « Indices nous guidant vers une piste d'identification … »
Jean-Luc Lemaire, GRIEME
11 h 25-11 h 50 « La Vapeur de l'aube à la Gorgone»
Hugues Priol, Nicolas Duchesne. Brest Recherche Plongée
11 h 50 -12 h 15 « L'identification du West-Hinder: lumière sur un bateau-phare » Manhias Dufour, Les épaves du Grizzly
12 h 15 -12 h 25 Discussions
12 h 25 -13 h 30 Lunch (sur réservation) Session 3 – « Identification des épaves anciennes »
Modérateur : Jean-Michel Keroullé, SAMM
13 H 30 -13 h SS« Aber-Wrac'h 1 : De la recherche à la découverte et à l'identification »
René Ogor, SAMM
13 h 55-14 h 25 « L'épave aux boulets de pierre de Trélévern»
Olivia Hulot, Conservatrice du Patrimoine, archéologue responsable des littoraux de Bretagne et de la Loire-Atlantique, Département des Recherches Archéologiques Subaquatiques et Sous-Marines (DRASSM)
14 h 25 -14 h 50 « Le lest de fer dans la marine française de l'époque moderne »
Guillaume Martins, Université de Perpignan-Via Domitia; Emmanuel Nantet, Université de Haïfa
14 h 50 -15 h 20 Discussions et pause
15 h 20 -15 h 45 « Le doublage en France du XVIe au XIXe siècle : un élément d'identification des épaves? »
Sébastien Berthaut Clarac, GRAN, Doctorant en archéologie maritime CRESEM UR 7397 / Université de Perpignan – Via Domitia
15 h 45 -16 h 10 « Introduction à la céramologie »
Ninog Jaouen, Doctorante Université Rennes 2: EA 1279. Entreprise Ninog Jaouen
16 h 10 -16 h 40 « La dendrochronologie au service de l'archéologie »
atherine Lavier, archéodendrométrie, ministère de la Culture. Direction générale des patrimoines, C2RMF
16 h 40 -16 h 50 Discussions Session 4- « Valorisation du patrimoine sous-marin»
Modérateur : François Pernot., Professeur d'histoire moderne – Cergy Paris Université, UMR 9022 Héritages, SAMM
16 h 50-17 h 10 « La valorisation du patrimoine immergé »
Philippe Bodénès. Docteur en Histoire moderne (CYU), chercheur associé à l'UMR 9022 Héritages, président de la SAMM
17 h 10-17 h 40 « Le traitement du mobilier archéologique»
Gilles Baron, Responsable du secteur patrimoine sous-marin, Laboratoire Arc' Antique
17 h 40-17 h 50: Discussions
17 h 50-18 h 00: Condusions par François Pernot. Professeur d'histoire moderne – Cergy Paris Université, UMR 9022 Héritages, SAMM
English
The Société d?Archéologie et de Mémoire Maritime (SAMM) is organizing a major study day dedicated to underwater archaeology on Saturday, October 11, 2025, at the Salle l?Archipel in Fouesnant. On the program: 15 conferences led by specialists – researchers, divers, historians, enthusiastic amateurs – who will share their discoveries in the English Channel and the Atlantic. Machines and boilers to identify contemporary wrecks, medieval relics such as the Aber Wrac?h wreck, Trélévern stone balls, as well as ceramology, wood dating by dendrochronology, the study of iron weights and ship lining techniques from the 16th to 18th centuries? a fascinating panorama of underwater archaeology through the ages. The day is open to all: divers, archaeologists, historians and the simply curious who want to delve into the history of Brittany?s coasts. Program :
Welcome – 8:30 am
Presentation of the study day – 9 h 00 -9 h OS
Benjamin Pepy, SAMM Session 1- "Research and site surveys
Moderator: Thierry Normant, SAMM
9 h OS-9 h 30 "In pursuit of the Victor" Gérard Bousquet, ADRAMAR
Gérard Bousquet, ADRAMAR
9 h 30 -9 h SS "Multibeam echosounder for underwater archaeology" Irène Mopin, ENSTA, France
Irène Mopin, ENSTA, Lab STICC
9 h SS -10 h OS Discussions Session 2 – "Identification of contemporary shipwrecks
Moderator: Philippe Bodénès, SAMM
10 h OS -10 h 40 " Chaudières et machines à vapeur marines, histoire, évolution, vestiges " Michel Huet, President of GEREC
10 h 40 -11 h 00 Break
11 h 00 -11 h 25 " Indices guiding us towards an identification lead … " Jean-Luc Lemaire, GRIEC
Jean-Luc Lemaire, GRIEME
11 h 25-11 h 50 " La Vapeur de l'aube à la Gorgone" (Steam from dawn to the Gorgon)
Hugues Priol, Nicolas Duchesne. Brest Recherche Plongée
11 h 50 -12 h 15 " L'identification du West-Hinder: lumière sur un bateau-phare " Manhias Dufour, Les épaves du Grizzly
12 h 15 -12 h 25 Discussions
12:25 -13:30 Lunch (reservation required) Session 3 – "Identifying ancient shipwrecks
Moderator: Jean-Michel Keroullé, SAMM
1:30 pm – 1:00 pm SS "Aber-Wrac'h 1: From research to discovery and identification" René Ogor, SAMM
René Ogor, SAMM
1:55 pm – 2:25 pm "The Trélévern stone ball wreck" Olivia Hulot, Curator
Olivia Hulot, Conservatrice du Patrimoine, archaeologist responsible for the Brittany and Loire-Atlantique coastlines, Département des Recherches Archéologiques Subaquatiques et Sous-Marines (DRASSM)
2:25 pm – 2:50 pm "Iron ballast in the French navy in the modern era" Guillaume Martins, University of Perpignan, France
Guillaume Martins, University of Perpignan-Via Domitia; Emmanuel Nantet, University of Haifa
2:50 – 3:20 pm Discussions and break
3:20 pm – 3:45 pm "Doubling in France from the 16th to the 19th century: an element of shipwreck identification?"
Sébastien Berthaut Clarac, GRAN, PhD student in maritime archaeology CRESEM UR 7397 / Université de Perpignan – Via Domitia
3:45pm – 4:10pm "Introduction to ceramology" Ninog Jaouen, Ph
Ninog Jaouen, PhD student Université Rennes 2: EA 1279. Ninog Jaouen Company
4:10 – 4:40 p.m. "Dendrochronology for archaeology
atherine Lavier, archaeodendrometry, Ministry of Culture. Direction générale des patrimoines, C2RMF
4.40pm – 4.50pm Discussions Session 4- "Promoting underwater heritage"
Moderator: François Pernot, Professor of Modern History – Cergy Paris Université, UMR 9022 Héritages, SAMM
16:50-17:10 "Enhancing the value of underwater heritage" Moderator: Philippe Bodénès
Philippe Bodénès. PhD in Modern History (CYU), Associate Researcher at UMR 9022 Héritages, President of SAMM
17 h 10-17 h 40 " The treatment of archaeological furniture" Gilles Baron, Head of the heritage sector
Gilles Baron, Head of underwater heritage, Arc' Antique Laboratory
17 h 40-17 h 50: Discussions
17 h 50-18 h 00: Condusions by François Pernot. Professor of Modern History – Cergy Paris Université, UMR 9022 Héritages, SAMM
Deutsch
Die Société d'Archéologie et de Mémoire Maritime (SAMM) organisiert am Samstag, den 11. Oktober 2025, im Saal l'Archipel in Fouesnant einen großen Studientag, der der Unterwasserarchäologie gewidmet ist. Auf dem Programm stehen 15 Vorträge von Spezialisten – Forschern, Tauchern, Historikern, begeisterten Amateuren -, die ihre Entdeckungen im Ärmelkanal und im Atlantik mit Ihnen teilen werden. Maschinen und Kessel, um zeitgenössische Wracks zu identifizieren, mittelalterliche Überreste wie das Wrack von Aber Wrac?h, Steinkugeln aus Trélévern, aber auch Keramik, Datierung von Holz durch Dendrochronologie, Untersuchung von Eisengewichten oder Techniken der Schiffsverkleidung vom 16. bis 18. Dieser Tag ist für alle offen: Taucher, Archäologen, Historiker, aber auch einfach nur Neugierige, die in die Geschichte der bretonischen Küste eintauchen möchten. Das Programm :
Begrüßung – 8.30 Uhr
Vorstellung des Studientags – 9.00 -9.00 Uhr OS
Benjamin Pepy, SAMM Session 1- "Standortsuche und -untersuchung"
Moderation: Thierry Normant, SAMM
9.00 OS – 9.30 Uhr "Auf der Jagd nach dem Victor"
Gérard Bousquet, ADRAMAR
9.30 Uhr -9.00 Uhr SS "Das Multibeam-Echolot im Dienste der Unterwasserarchäologie"
Irène Mopin, ENSTA, Lab STICC
9.00 Uhr SS – 10.00 Uhr OS Diskussionen Sitzung 2 – "Identifizierung von zeitgenössischen Schiffswracks"
Moderator: Philippe Bodénès, SAMM
10.OS -10.40 Uhr "Kessel und Dampfmaschinen im Meer, Geschichte, Entwicklung, Überreste" Michel Huet, Vorsitzender der GEREC
10.40 -11.00 Uhr Pause
11.00 -11.25 Uhr "Indizien, die uns zu einer Identifikationsspur führen …"
Jean-Luc Lemaire, GRIEME
11.25 – 11.50 Uhr "Der Dampf von der Morgendämmerung bis zur Gorgone"
Hugues Priol, Nicolas Duchesne. Brest Recherche Plongée (Brest Forschung Tauchen)
11.50 -12.15 Uhr "Die Identifizierung der West-Hinder: Licht auf ein Leuchtturmschiff" Manhias Dufour, Les épaves du Grizzly
12.15 -12.25 Uhr Diskussionen
12.25 -13.30 Uhr Mittagessen (Reservierung erforderlich) Sitzung 3 – "Identifizierung alter Schiffswracks"
Moderator: Jean-Michel Keroullé, SAMM
13 H 30 -13 h SS" Aber-Wrac'h 1: Von der Suche zur Entdeckung und Identifizierung"
René Ogor, SAMM
13.55-14.25 Uhr "Das Wrack mit den Steinkugeln von Trélévern"
Olivia Hulot, Konservatorin des Kulturerbes, verantwortliche Archäologin für die Küstengebiete der Bretagne und der Loire-Atlantique, Département des Recherches Archéologiques Subaquatiques et Sous-Marines (DRASSM)
14.25 -14.50 Uhr "Eisenballast in der französischen Marine der Neuzeit"
Guillaume Martins, Universität Perpignan-Via Domitia; Emmanuel Nantet, Universität Haifa
14.50 -15.20 Uhr Diskussionen und Pause
15.20 -15.45 Uhr "Die Synchronisation in Frankreich vom 16. bis 19. Jahrhundert: ein Element zur Identifizierung von Wracks?"
Sébastien Berthaut Clarac, GRAN, Doktorand in maritimer Archäologie CRESEM UR 7397 / Universität Perpignan – Via Domitia
15.45 -16.10 Uhr "Einführung in die Keramikologie"
Ninog Jaouen, Doktorandin an der Universität Rennes 2: EA 1279. Unternehmen Ninog Jaouen
16.10 -16.40 Uhr "Die Dendrochronologie im Dienste der Archäologie"
atherine Lavier, Archäodendrometrie, Ministerium für Kultur. Generaldirektion des Kulturerbes, C2RMF
16.40 -16.50 Uhr Diskussionen Session 4- "Valorisierung des Unterwassererbes"
Moderator: François Pernot, Professor für moderne Geschichte – Cergy Paris Université, UMR 9022 Héritages, SAMM
16.50-17.10 Uhr "Die Valorisierung des unter Wasser befindlichen Kulturerbes"
Philippe Bodénès. Doktor der modernen Geschichte (CYU), assoziierter Forscher des UMR 9022 Héritages, Präsident der SAMM
17.10-17.40 Uhr "Die Behandlung von archäologischem Mobiliar"
Gilles Baron, Leiter des Bereichs Unterwasserkulturerbe, Laboratoire Arc' Antique
17.40-17.50 Uhr: Diskussionen
17.50-18.00 Uhr: Schlusswort von François Pernot. Professor für Neuere Geschichte – Cergy Paris Université, UMR 9022 Héritages, SAMM
Dutch
De Société d'Archéologie et de Mémoire Maritime (SAMM) organiseert op zaterdag 11 oktober 2025 in de Salle l?Archipel in Fouesnant een grote studiedag gewijd aan onderwaterarcheologie. Op het programma: 15 lezingen door specialisten – onderzoekers, duikers, historici en enthousiaste amateurs – die hun ontdekkingen in het Kanaal en de Atlantische Oceaan zullen delen. Machines en ketels om hedendaagse wrakken te identificeren, middeleeuwse overblijfselen zoals het wrak van Aber Wrac?h, stenen ballen uit Trélévern, maar ook keramiek, houtdatering met dendrochronologie, de studie van ijzeren gewichten en bekledingstechnieken voor schepen uit de 16e tot 18e eeuw – een fascinerend panorama van onderwaterarcheologie door de eeuwen heen. De dag staat open voor iedereen: duikers, archeologen, historici, maar ook gewone nieuwsgierigen die zich willen verdiepen in de geschiedenis van de Bretonse kusten. Het programma:
Welkom – 8.30 uur
Presentatie van de studiedag – 9.00 uur OS
Benjamin Pepy, SAMM Sessie 1- "Onderzoek en studie ter plaatse
Moderator: Thierry Normant, SAMM
9 u OS-9 u 30 "Op jacht naar de Victor" Gérard Bousquet, ADRAMAR
Gérard Bousquet, ADRAMAR
9 u 30 -9 u SS " Multibeam echosounder voor onderwaterarcheologie " Irène Mopin, ENSTA, Parijs
Irène Mopin, ENSTA, Lab STICC
9 u SS -10 u OS Discussies Sessie 2 – "Identificatie van hedendaagse scheepswrakken
Moderator: Philippe Bodénès, SAMM
10 u OS -10 u 40 " Zeeketels en stoommachines, geschiedenis, evolutie, overblijfselen " Michel Huet, Voorzitter van GEREC
10 u 40 – 11 u 00 Pauze
11 u -11 u 25 " Aanwijzingen die ons leiden naar een identificatieroute … " Jean-Luc Lemaire, GRIEC
Jean-Luc Lemaire, GRIEME
11 u 25-11 u 50 " La Vapeur de l'aube à la Gorgone" (Stoom van de dageraad tot de Gorgon)
Hugues Priol, Nicolas Duchesne. Brest Onderzoek Plongée
11 u 50 -12 u 15 " L'identification du West-Hinder: lumière sur un bateau-phare " Manhias Dufour, Les épaves du Grizzly
12 u 15 -12 u 25 Discussies
12.25 -13.30 Lunch (reserveren verplicht) Sessie 3 – "Identificeren van oude scheepswrakken
Moderator: Jean-Michel Keroullé, SAMM
13.30 -13.00 SS "Aber-Wrac'h 1: Van onderzoek tot ontdekking en identificatie" René Ogor, SAMM
René Ogor, SAMM
13.55-14.25 "Het stenen bolwrak van Trélévern
Olivia Hulot, conservator erfgoed, archeologe verantwoordelijk voor de kusten van Bretagne en Loire-Atlantique, afdeling Archeologisch onderzoek onder water en onder water (DRASSM)
14.25 – 14.50 uur "IJzeren ballast in de Franse marine in de moderne tijd" Guillaume Martins, Universiteit van Perpignan, Frankrijk
Guillaume Martins, Universiteit van Perpignan-Via Domitia; Emmanuel Nantet, Universiteit van Haifa
14.50 – 15.20 uur Discussies en pauze
15:20 -15:45 "Dubbing in Frankrijk van de 16e tot de 19e eeuw: een middel om scheepswrakken te identificeren?
Sébastien Berthaut Clarac, GRAN, Doctoraatsstudent maritieme archeologie CRESEM UR 7397 / Universiteit van Perpignan – Via Domitia
15 u 45 -16 u 10 " Inleiding tot ceramologie " Ninog Jaouen, Ph
Ninog Jaouen, Doctoraatsstudent, Universiteit van Rennes 2: EA 1279. Bedrijf Ninog Jaouen
16 u 10 -16 u 40 " Dendrochronologie ten dienste van de archeologie "
atherine Lavier, archeodendrometrie, Ministerie van Cultuur. Direction générale des patrimoines, C2RMF
16u40 – 16u50 Discussies Sessie 4- "Het onderwatererfgoed valoriseren"
Moderator: François Pernot, hoogleraar moderne geschiedenis – Universiteit Cergy Parijs, UMR 9022 Héritages, SAMM
16.50-17.10 "De waarde van onderwatererfgoed vergroten"
Philippe Bodénès. Doctor in de moderne geschiedenis (CYU), geassocieerd onderzoeker bij UMR 9022 Héritages, voorzitter van de SAMM
17 u 10-17 u 40 " De behandeling van archeologische voorwerpen" Gilles Baron, hoofd van de sector Erfgoed
Gilles Baron, hoofd van de sector onderwatererfgoed, Laboratoire Antique d'Arc
17 u 40-17 u 50: Discussies
17 u 50-18 u 00: Conclusies door François Pernot. Hoogleraar moderne geschiedenis – Université de Cergy Paris, UMR 9022 Héritages, SAMM
Español
La Société d'Archéologie et de Mémoire Maritime (SAMM) organiza el sábado 11 de octubre de 2025 en la Salle l'Archipel de Fouesnant una gran jornada de estudio dedicada a la arqueología subacuática. En el programa: 15 conferencias de especialistas -investigadores, buceadores, historiadores y aficionados entusiastas- que compartirán sus descubrimientos en el Canal de la Mancha y el Atlántico. Máquinas y calderas para identificar pecios contemporáneos, reliquias medievales como el pecio de Aber Wrac?h, bolas de piedra de Trélévern, así como la ceramología, la datación de la madera mediante la dendrocronología, el estudio de los pesos de hierro y las técnicas de revestimiento de los barcos de los siglos XVI al XVIII: un panorama fascinante de la arqueología subacuática a través de los tiempos. La jornada está abierta a todos: buceadores, arqueólogos, historiadores, pero también a los simples curiosos que quieran adentrarse en la historia de las costas bretonas. Programa
Bienvenida – 8.30 h
Presentación de la jornada de estudio – 9.00 h – 9.00 h OS
Benjamin Pepy, SAMM Sesión 1- "Investigación y estudio del emplazamiento
Moderador: Thierry Normant, SAMM
9 h OS-9 h 30 "En pos del vencedor" Gérard Bousquet, ADRAMAR
Gérard Bousquet, ADRAMAR
9 h 30 -9 h SS " Ecosonda multihaz para la arqueología subacuática " Irène Mopin, ENSTA, Paris
Irène Mopin, ENSTA, Laboratorio STICC
9 h SS -10 h OS Debates Sesión 2 – "Identificación de pecios contemporáneos
Moderador: Philippe Bodénès, SAMM
10 h OS -10 h 40 " Calderas y máquinas de vapor marinas, historia, evolución, vestigios " Michel Huet, Presidente del GEREC
10 h 40 -11 h 00 Pausa
11 h 00 -11 h 25 " Pistas que nos conducen hacia una pista de identificación … " Jean-Luc Lemaire, GRIEC
Jean-Luc Lemaire, GRIEME
11 h 25-11 h 50 " La Vapeur de l'aube à la Gorgone " (El vapor del amanecer a la Gorgona)
Hugues Priol, Nicolas Duchesne. Brest Recherche Plongée
11 h 50 -12 h 15 " L'identification du West-Hinder: lumière sur un bateau-phare " Manhias Dufour, Les épaves du Grizzly
12 h 15 -12 h 25 Debates
12.25 -13.30 Almuerzo (reserva obligatoria) Sesión 3 – " Identificación de pecios antiguos
Moderador: Jean-Michel Keroullé, SAMM
13.30 -13.00 SS "Aber-Wrac'h 1: De la investigación al descubrimiento y la identificación" René Ogor, SAMM
René Ogor, SAMM
13.55-14.25 "El pecio de la bola de piedra de Trélévern
Olivia Hulot, conservadora del patrimonio, arqueóloga responsable de las costas de Bretaña y Loira-Atlántico, Departamento de investigación arqueológica subacuática y subacuática (DRASSM)
14.25 – 14.50 h "El lastre de hierro en la marina francesa de la época moderna" Guillaume Martins, Universidad de Perpiñán, Francia
Guillaume Martins, Universidad de Perpiñán-Via Domitia; Emmanuel Nantet, Universidad de Haifa
14.50 – 15.20 Debates y pausa
15:20 -15:45 "El doblaje en Francia del siglo XVI al XIX: ¿un medio de identificación de los pecios?
Sébastien Berthaut Clarac, GRAN, Doctorando en arqueología marítima CRESEM UR 7397 / Universidad de Perpiñán – Via Domitia
15 h 45 -16 h 10 " Introducción a la ceramología " Ninog Jaouen, Ph
Ninog Jaouen, doctorando, Universidad de Rennes 2: EA 1279. Empresa Ninog Jaouen
16 h 10 -16 h 40 " La dendrocronología al servicio de la arqueología "
atherine Lavier, arqueodendrometría, Ministerio de Cultura. Direction générale des patrimoines, C2RMF
16.40 h – 16.50 h Debates Sesión 4- "Valorización del patrimonio subacuático"
Moderador: François Pernot, Profesor de Historia Moderna – Universidad Cergy de París, UMR 9022 Héritages, SAMM
16.50-17.10 "Valorización del patrimonio subacuático"
Philippe Bodénès. Doctor en Historia Moderna (CYU), investigador asociado en la UMR 9022 Héritages, Presidente de la SAMM
17 h 10-17 h 40 " El tratamiento de los objetos arqueológicos " Gilles Baron, Jefe del Sector Patrimonio
Gilles Baron, Responsable del sector del patrimonio subacuático, Laboratorio Arc' Antique
17 h 40-17 h 50: Debates
17 h 50-18 h 00: Conclusiones a cargo de François Pernot. Profesor de Historia Moderna – Cergy Paris Université, UMR 9022 Héritages, SAMM
Italiano
La Société d'Archéologie et de Mémoire Maritime (SAMM) organizza una grande giornata di studio dedicata all'archeologia subacquea sabato 11 ottobre 2025 presso la Salle l'Archipel di Fouesnant. In programma: 15 conferenze di specialisti – ricercatori, subacquei, storici e appassionati – che condivideranno le loro scoperte nella Manica e nell'Atlantico. Macchine e caldaie per identificare i relitti contemporanei, reperti medievali come il relitto di Aber Wrac'h, sfere di pietra di Trélévern, ma anche la ceramologia, la datazione del legno con la dendrocronologia, lo studio dei pesi di ferro e le tecniche di rivestimento delle navi dal XVI al XVIII secolo: un panorama affascinante dell'archeologia subacquea attraverso i secoli. La giornata è aperta a tutti: subacquei, archeologi, storici, ma anche semplici curiosi che vogliono approfondire la storia delle coste bretoni. Il programma:
Benvenuto – ore 8.30
Presentazione della giornata di studio – ore 9.00 – 9.00 OS
Benjamin Pepy, SAMM Sessione 1- "Ricerca e studio del sito
Moderatore: Thierry Normant, SAMM
9 h OS-9 h 30 "All'inseguimento del vincitore" Gérard Bousquet, ADRAMAR
Gérard Bousquet, ADRAMAR
9 h 30-9 h SS "Ecoscandaglio multibeam per l'archeologia subacquea" Irène Mopin, ENSTA, Parigi
Irène Mopin, ENSTA, Laboratorio STICC
9 h SS -10 h OS Discussioni Sessione 2 – "Identificazione dei naufragi contemporanei
Moderatore: Philippe Bodénès, SAMM
10 h OS -10 h 40 " Caldaie marine e motori a vapore, storia, evoluzione, resti " Michel Huet, Presidente del GEREC
10.40 – 11.00 Pausa
11 h 00 -11 h 25 " Indizi che ci portano verso una pista di identificazione… " Jean-Luc Lemaire, GRIEC
Jean-Luc Lemaire, GRIEME
11 h 25-11 h 50 " La Vapeur de l'aube à la Gorgone " (Vapore dall'alba alla Gorgone)
Hugues Priol, Nicolas Duchesne. Ricerca di Brest
11 h 50 -12 h 15 " L'identification du West-Hinder: lumière sur un bateau-phare " Manhias Dufour, Les épaves du Grizzly
12 h 15 -12 h 25 Discussioni
12.25 -13.30 Pranzo (prenotazione obbligatoria) Sessione 3 – "Identificazione dei relitti antichi
Moderatore: Jean-Michel Keroullé, SAMM
13.30 -13.00 SS "Aber-Wrac'h 1: dalla ricerca alla scoperta e all'identificazione" René Ogor, SAMM
René Ogor, SAMM
13.55-14.25 "Il relitto della palla di pietra di Trélévern
Olivia Hulot, curatrice del patrimonio, archeologa responsabile dei litorali della Bretagna e della Loira Atlantica, Dipartimento di ricerca archeologica subacquea e sottomarina (DRASSM)
14.25 – 14.50 "La zavorra di ferro nella marina francese in epoca moderna" Guillaume Martins, Università di Perpignan, Francia
Guillaume Martins, Università di Perpignan-Via Domitia; Emmanuel Nantet, Università di Haifa
14.50 – 15.20 Discussioni e pausa
15:20 -15:45 "Il doppiaggio in Francia dal XVI al XIX secolo: un mezzo per identificare i naufragi?
Sébastien Berthaut Clarac, GRAN, dottorando in archeologia marittima CRESEM UR 7397 / Università di Perpignan – Via Domitia
15 h 45 -16 h 10 " Introduzione alla ceramologia " Ninog Jaouen, Ph
Ninog Jaouen, dottorando, Università di Rennes 2: EA 1279. Azienda Ninog Jaouen
16 h 10 -16 h 40 " La dendrocronologia al servizio dell'archeologia "
atherine Lavier, archeodendrometria, Ministero della Cultura. Direzione generale dei beni culturali, C2RMF
16.40-16.50 Discussioni Sessione 4- "Valorizzazione del patrimonio subacqueo"
Moderatore: François Pernot, professore di Storia moderna – Università di Cergy Paris, UMR 9022 Héritages, SAMM
16.50-17.10 "Valorizzazione del patrimonio subacqueo"
Philippe Bodénès. Dottore in Storia moderna (CYU), ricercatore associato presso l'UMR 9022 Héritages, presidente del SAMM
17 h 10-17 h 40 "Il trattamento dei mobili archeologici" Gilles Baron, Responsabile del Settore Patrimonio
Gilles Baron, responsabile del settore patrimonio subacqueo, Laboratorio d'antiquariato Arc'
17 h 40-17 h 50: Discussioni
17 h 50-18 h 00: Conclusioni di François Pernot. Professore di Storia moderna – Cergy Paris Université, UMR 9022 Héritages, SAMM