Description
Découvrez le quartier de Prigny, ancien village des Moutiers-en-Retz, et ses rues bordées de hauts murs des XIVème et XVème siècles, recherchez les pierres de lest apportées par les navires du nord, ainsi que les anciens puits et les anciens moulins à vent. Découvrez la chapelle, qui est en fait, la première église des Moutiers car jusqu'au XIème siècle, les Moutiers ne furent qu'un simple faubourg de Prigny. Situé dans l'ancien rivage du golfe de Machecoul, Prigny domine le Marais Breton. Durant la conquête romaine, la ville fut fortifiée et devint un "oppidum" surveillant la Baie de Bourgneuf et les deux voies romaines y aboutissant. La chapelle est en fait la première église des Moutiers-en-Retz : l'église Saint-Jean-le-Baptiste. Elle est dénommée aujourd'hui chapelle par les habitants, du seul fait de sa petite taille.
Datant du XIème siècle, la chapelle de Prigny est un édifice trapu où les quatre ouvertures sont de plein cintre : détail révélateur de son style roman primitif.
Le clocher est postérieur et servit probablement de tour de guet aux templiers puisqu'il domine la Baie de Bourgneuf et le Marais Breton.
D'entrée, vous apercevez les retables du XVIIème siècle caractéristiques de l'art baroque et véritables trésors de cet édifice ainsi que l'ancre viking. Information pratique : visites libres du 11/07 au 31/08/2025, tous les mardis et vendredis de 10h30 à 12h, sans réservation. Pour participer à la campagne de restauration de la chapelle de Prigny, réalisez un don à la Fondation du Patrimoine. L'histoire de la chapelle de Prigny en détail
La chapelle
Elle date du XIème siècle. Elle est longue de 17,60m et large de 6,90m. Contrairement aux églises de cette période, celle-ci n'est pas orientée. Elle est construite Nord-Sud. Personne, parmi les auteurs qui ont étudié Prigny, ne comprend la raison de ce manque d'orientation. Peut-être le château voisin empêchait-il une ouverture le long de son mur : pure hypothèse. Ses ouvertures accusent le roman primitif, de même que le contrefort placé de biais au coin sud-ouest de la façade. D'autres contreforts soutiennent les murs à l'ouest et témoignent du pré-roman. Les ouvertures rares et de plein cintre, confirment l'ancienneté de l'édifice. Au sud face au marais breton, une large porte en « anse de panier », la porte principale de la chapelle est surmontée d'une fenêtre et, au sommet du pignon, d'un oculus. Des armoiries, usées par l'érosion éolienne, absolument illisibles, sont peut-être celles des sires de Rais ou, par leur drapé, celles de quelque abbé commendataire. Vous pouvez pénétrer par la porte secondaire latérale située à l'est. En face de vous une autre porte donne accès au clocher. Cette vaste pièce de 50m2, avec une grande cheminée, servit un temps d'habitation au curé, lorsque la conventualité cessa à l'abbaye (la Bouie)…Les murs épais de la chapelle sont blanchis à la chaux, comme l'était jadis les maisons du pays. Quatre fenêtres éclairent le bâtiment dont la voute de bois laisse apparaître de grosses pièces de charpente. Sur l'une est gravée la date d'une restauration : 1641. 🔔 Le clocher
Masse carrée de 7m de coté, avec sa hauteur de 10m, il forme un cube de maçonnerie, sans aucune ouverture extérieure. Il est postérieur à l'église elle-même et semble avoir servi de tour de guet pour les Templiers qui furent un temps la maréchaussée ducale, chargés de la police de la route, de la surveillance des marchands et des pèlerins. La pierre à cochons
Dès le haut Moyen-Age un cimetière existait déjà autour de l'église. Dans le mur d'enclos, à l'est, face à la porte latérale, vous apercevez une échancrure fermée à mi-hauteur par une dalle de schiste. C'est une « pierre à cochons ». Jadis les cochons pacageaient sur les communaux autour des lieux de culte. Mais les cochons avaient la mauvaise habitude de pénétrer dans les cimetières où ils déterraient parfois les morts. Le duc de Bretagne avait donc demandé de mettre à l'entrée une pierre que les chrétiens pourraient enjamber, mais qui condamnerait l'accès aux porcs. 📖 Les trois autels
La richesse de cette église se trouve dans les trois autels du XVIIème siècle. Le maître autel est dédié au patron de l'église Saint-Jean Baptiste. C'est un retable composé de colonnes, de niches, de guirlandes. Au sommet nous voyons saint Jean et son agneau. De chaque coté de cet autel principal, deux statues : saint Luc l'évangéliste et saint Marcoul, abbé de Nanteuil. Le tableau central a disparu. Lors de la restauration en 1876, on plaça sur l'autel un Christ avec une Vierge des Douleurs et l'apôtre saint-Jean. Le tableau central était un ciel étoilé, car au XIXème siècle on ne concevait pas de calvaire sans ciel étoilé. Un tabernacle de bois, très orné dans le goût du XVIIIème siècle. Une inscription à l'intérieur indique : « Fait par moi, A.Leblanc, maître menuisier à Nantes, ce 28 août 1852 ». C'est l'époque de Louis XV, qui fut l'âge d'or de la paroisse Saint-Jean Baptiste. Parlant de ce retable le chanoine Russon écrit : « l'ensemble, peint de couleurs vives, est imposant de grâce et de majesté, avec ses six colonnes aux chapiteaux corinthiens enjolivés de volutes, avec ses têtes d'angelots joufflus, avec ses vases, d'où s'échappent des flammes ardentes. C'est la noble et agréable ordonnance du Grand Siècle. » Dans le choeur, il faut encore signaler une crédence en pierre aménagée dans le mur latéral. Elle remonte au XIVème siècle. Au-dessus un grand Christ de l'école espagnole sans doute du XVIIème siècle, étend largement les bras, contrairement aux christs d'inspiration jansénistes. Le maître-autel est orné en son milieu de la croix de Malte, qui nous rappelle la longue présence des templiers et de leurs successeurs sur le site de Prigny. Ce même autel est surmonté de trois miroirs : l'un au-dessus du tabernacle et les deux autres aux extrémités. Leur but était de multiplier le luminaire avant l'apparition de l'électricité. Ces autels à miroirs sont rares. Il en existe un autre à St-Aignan-de-Grand-Lieu. Ils sont plus nombreux en Normandie. Au fond de l'église est accrochée une ancre de Viking, enterrée près de l'église avant le départ des Normands en 938, retrouvée avec trois autres à la fin du XIXème siècle… Les deux autels latéraux sont de même style et de la même époque, le XVIIIème siècle. Celui de gauche, dédié à la Vierge, présente un retable classique en pierre polychromée, mais les quatre colonnes corinthiennes sont ornées à leur base : fleurs feuillages et angelots tenant dans leur bouche des guirlandes de fruits. Les niches latérales abritent un saint Joseph avec l'Enfant Jésus (deux statues séparées formant un seul groupe) et un saint Germain. L'autel est surmonté d'une Vierge en bois polychrome, Vierge Normande remontant à l'époque où la baie de Bourgneuf ravitaillait en sel les greniers du roi à Rouen. Elle est caractérisée par une tête large, un enfant Jésus « grandillet » grand et laid, (oreilles décollées tête étroite), un manque de regard maternel entre la mère et le fils. Enfin le voile de la Vierge est court. Le déhanchement annoncerait un XIVème siècle. D'après les spécialistes, cette statue serait pourtant antérieure, probablement fin XIIIème siècle, époque de la prospérité de la baie du sel. Fut-elle sculptée en Normandie, ou chez nous par un artiste normand ? Nous ne pouvons le dire. Cette statue fut restaurée en 1966 par les Beaux-Arts. e retable de droite, est renommé par ses deux statues, celle de saint Augustin en haut, à droite celle de saint Guénolé, et à gauche celle de saint Antoine de Padoue. Saint Guénolé fut le fondateur au Vème siècle de l'abbaye de Landévennec près de Brest. Cet abbé breton – dont le nom signifie « tout blanc » – fut au Moyen-Age le patron des paludiers de la région de Guérande. Comme les relations étaient continuelles entre ce pays du sel et notre baie, les sauniers du Pays de Retz prirent également Guénolé pour patron. Mais à Prigny l'on ne parlait pas breton. Guénolé ou Gwénolé devint donc Guinolet. C'est pourquoi les textes anciens concernant notre paroisse mentionnent toujours : saint Guinolet. Il est invoqué par les jeunes filles qui désirent un mari. Piquer le pied du saint permet à la demoiselle de trouver l'âme soeur. Source : Extrait de l'ouvrage d' Emile Boutin "Les Moutiers en Retz", en vente à l'office de tourisme des Moutiers-en-Retz.
English
Discover the district of Prigny, the ancient village of Moutiers-en-Retz, and its streets lined with high walls dating back to the 14th and 15th centuries. Look for the ballast stones brought by ships from the north, as well as ancient wells and windmills. Discover the chapel, which is in fact the first church in Moutiers, because until the 11th century, Moutiers was a mere suburb of Prigny. Situated on the ancient shore of the Gulf of Machecoul, Prigny dominates the Marais Breton. During the Roman conquest, the town was fortified and became an "oppidum" guarding the Baie de Bourgneuf and the two Roman roads leading to it. The chapel is in fact the first church in Moutiers-en-Retz: the church of Saint-Jean-le-Baptiste. Today, it's called a chapel by the locals, simply because of its small size.
Dating from the 11th century, the Prigny chapel is a squat building with four semicircular openings, a telling detail of its early Romanesque style.
The later bell tower probably served as a watchtower for the Templars, overlooking the Baie de Bourgneuf and the Marais Breton.
As you enter, you'll see the 17th-century altarpieces, typical of Baroque art and a real treasure of this building, as well as the Viking anchor. Practical information: open house from 11/07 to 31/08/2025, every Tuesday and Friday from 10.30am to 12pm, no reservations required. To take part in the Prigny chapel restoration campaign, make a donation to the Fondation du Patrimoine. The history of the Prigny chapel in detail The chapel
The chapel dates from the 11th century. It is 17.60 m long and 6.90 m wide. Unlike other churches of the period, this one is not oriented. It is built north-south. No one who has studied Prigny understands the reason for this lack of orientation. Perhaps the nearby château prevented an opening along its wall: pure hypothesis. Prigny's openings bear witness to the early Romanesque style, as does the angled buttress at the south-west corner of the façade. Other buttresses supporting the walls to the west bear witness to the pre-Romanesque period. The few round-arched openings confirm the building's age. To the south, facing the Breton marshes, a large basket-handle door, the chapel's main door, is surmounted by a window and, at the top of the gable, an oculus. The coat-of-arms, worn by wind erosion and absolutely illegible, is perhaps that of the Sires de Rais or, by its drapery, that of some commendatory abbot. You can enter through the secondary side door to the east. Opposite, another door gives access to the bell tower. This vast 50m2 room, with its large fireplace, served for a time as the parish priest's living quarters, when conventuality ceased at the abbey (la Bouie)… The chapel's thick walls are whitewashed, as were the houses in the area. Four windows illuminate the building, whose wooden vault reveals large pieces of framework. The date of restoration is engraved on one of them: 1641. ? The bell tower
A square mass measuring 7m on each side, with a height of 10m, it forms a masonry cube with no external openings. It post-dates the church itself, and seems to have served as a watchtower for the Templars, who for a time were the ducal maréchaussée, in charge of policing the road and monitoring merchants and pilgrims. The pig stone
A cemetery already existed around the church in the early Middle Ages. On the eastern side of the enclosure wall, opposite the side door, you can see an indentation closed halfway up by a slab of schist. This is a "pig stone". Pigs used to graze on the communal land around places of worship. But pigs had a nasty habit of entering cemeteries, where they sometimes dug up the dead. The Duke of Brittany therefore asked that a stone be placed at the entrance, which Christians could step over, but which would prevent the pigs from entering. ? The three altars
The richness of this church lies in its three 17th-century altars. The high altar is dedicated to the patron saint of the church, St. John the Baptist. The altarpiece is composed of columns, niches and garlands. At the top, we see Saint John and his lamb. On either side of this main altar are two statues: Saint Luke the Evangelist and Saint Marcoul, Abbot of Nanteuil. The central painting has disappeared. When the church was restored in 1876, Christ was placed on the altar, along with the Virgin of Sorrows and the apostle St. John. The central painting was a starry sky, because in the 19th century, no calvary was conceived without a starry sky. A wooden tabernacle, highly ornate in the 18th-century taste. An inscription on the inside reads: "Fait par moi, A.Leblanc, maître menuisier à Nantes, ce 28 août 1852". The Louis XV period was the golden age of the parish of Saint-Jean Baptiste. Speaking of this altarpiece, Canon Russon writes: "the whole, painted in vivid colors, is imposing in its grace and majesty, with its six columns of Corinthian capitals embellished with volutes, with its chubby cherubs' heads, with its vases, from which blazing flames escape. This is the noble and pleasing order of the Grand Siècle The choir also features a stone credenza in the side wall. It dates back to the 14th century. Above, a large Christ by the Spanish school, probably from the 17th century, stretches out his arms widely, in contrast to the Jansenist-inspired Christs. The middle of the high altar is adorned with the Maltese cross, a reminder of the long presence of the Templars and their successors on the Prigny site. The same altar is surmounted by three mirrors: one above the tabernacle and the other two at either end. Their purpose was to multiply the luminary before the advent of electricity. Such mirror altars are rare. There is another at St-Aignan-de-Grand-Lieu. They are more common in Normandy. At the back of the church hangs a Viking anchor, buried near the church before the Normans left in 938, and found with three others at the end of the 19th century… The two side altars are in the same style and date from the same period, the 18th century. The one on the left, dedicated to the Virgin Mary, features a classical polychrome stone altarpiece, but the four Corinthian columns are decorated at their bases with foliage flowers and cherubs holding garlands of fruit in their mouths. The side niches house a Saint Joseph with the Infant Jesus (two separate statues forming a single group) and a Saint Germain. The altar is surmounted by a polychrome wooden Virgin of Normandy, dating back to the time when the Bay of Bourgneuf supplied salt to the king's granaries in Rouen. It's characterized by a large head, a tall, ugly "grandillet" baby Jesus (protruding ears, narrow head), and a lack of maternal gaze between mother and son. Finally, the Virgin's veil is short. The wiggle would indicate a 14th-century style. According to specialists, however, this statue dates from an earlier date, probably the end of the 13th century, when the Bay of Salt flourished. Was it sculpted in Normandy, or by a Norman artist? We can't say. This statue was restored in 1966 by the Beaux-Arts. he right-hand altarpiece is renowned for its two statues, one of Saint Augustine at the top, Saint Guénolé on the right and Saint Antoine de Padoue on the left. Saint Guénolé was the founder of the Landévennec abbey near Brest in the 5th century. In the Middle Ages, this Breton abbot – whose name means "all white" – was the patron saint of the salt workers in the Guérande region. As relations were continuous between this salt country and our bay, the salt workers of the Pays de Retz also took Guénolé as their patron saint. But in Prigny they didn't speak Breton. So Guénolé or Gwénolé became Guinolet. This is why ancient texts about our parish always mention Saint Guinolet. He is invoked by young girls looking for a husband. By pricking the saint's foot, the young lady is sure to find her soulmate. Source: Extract from Emile Boutin's book "Les Moutiers en Retz", on sale at the Moutiers-en-Retz tourist office.
Deutsch
Entdecken Sie das Viertel Prigny, das ehemalige Dorf von Les Moutiers-en-Retz, und seine von hohen Mauern aus dem 14. und 15. Jahrhundert gesäumten Straßen, halten Sie Ausschau nach den von den Schiffen aus dem Norden mitgebrachten Ballaststeinen sowie nach alten Brunnen und Windmühlen. Entdecken Sie die Kapelle, die eigentlich die erste Kirche von Les Moutiers ist, denn bis zum 11. Jahrhundert war Les Moutiers nur ein einfacher Vorort von Prigny. Prigny liegt am ehemaligen Ufer des Golfs von Machecoul und überragt das Marais Breton. Während der römischen Eroberung wurde die Stadt befestigt und entwickelte sich zu einem "Oppidum", das die Bucht von Bourgneuf und die beiden in sie mündenden Römerstraßen überwachte. Die Kapelle ist in Wirklichkeit die erste Kirche von Les Moutiers-en-Retz: die Kirche Saint-Jean-le-Baptiste. Sie wird heute von den Einwohnern allein aufgrund ihrer geringen Größe als Kapelle bezeichnet.
Die Kapelle von Prigny stammt aus dem 11. Jahrhundert und ist ein gedrungenes Gebäude mit vier Rundbogenöffnungen, was auf ihren frühromanischen Stil hinweist.
Der Glockenturm stammt aus späterer Zeit und diente wahrscheinlich den Templern als Wachturm, da er die Bucht von Bourgneuf und das Marais Breton überblickt.
Jahrhundert, die für die Barockkunst charakteristisch sind und die wahren Schätze dieses Gebäudes darstellen, sowie den Wikingeranker. Praktische Informationen: Freie Besichtigung vom 11.07. bis 31.08.2025, dienstags und freitags von 10:30 bis 12:00 Uhr, keine Reservierung erforderlich. Um an der Kampagne zur Restaurierung der Kapelle von Prigny teilzunehmen, machen Sie eine Spende an die Fondation du Patrimoine. Die Geschichte der Kapelle von Prigny im Detail Die Kapelle
Sie stammt aus dem 11. Jahrhundert. Jahrhundert. Sie ist 17,60 m lang und 6,90 m breit. Im Gegensatz zu den Kirchen aus dieser Zeit ist diese nicht ausgerichtet. Sie ist in Nord-Süd-Richtung gebaut. Niemand unter den Autoren, die sich mit Prigny befassten, versteht den Grund für diese fehlende Ausrichtung. Vielleicht verhinderte das nahe gelegene Schloss eine Öffnung entlang seiner Mauer: eine reine Hypothese. Seine Öffnungen weisen auf die Frühromanik hin, ebenso wie der schräg gestellte Strebepfeiler an der Südwestecke der Fassade. Weitere Strebepfeiler stützen die Mauern im Westen und zeugen von der Vorromanik. Die seltenen Rundbogenöffnungen bestätigen das Alter des Gebäudes. Im Süden gegenüber dem bretonischen Sumpfgebiet befindet sich ein breites Korbbogentor, das Haupttor der Kapelle, über dem sich ein Fenster und an der Spitze des Giebels ein Okulus befindet. Ein von der Winderosion abgenutztes, absolut unleserliches Wappen ist vielleicht das der Herren von Rais oder, durch seine Drapierung, das eines Abtes, der die Kapelle kommentierte. Sie können das Gebäude durch die seitliche Nebentür im Osten betreten. Gegenüber von Ihnen führt eine weitere Tür in den Glockenturm. Dieser 50 m2 große Raum mit einem großen Kamin diente eine Zeit lang als Wohnung des Pfarrers, als das Klosterleben in der Abtei (la Bouie) endete… Die dicken Mauern der Kapelle sind weiß getüncht, wie es früher in den Häusern der Gegend üblich war. Vier Fenster erhellen das Gebäude, dessen Holzgewölbe den Blick auf große Holzteile freigibt. Auf einem ist das Datum einer Restaurierung eingraviert: 1641. ? Der Glockenturm
Der quadratische Turm mit einer Seitenlänge von 7 m und einer Höhe von 10 m bildet einen Würfel aus Mauerwerk, der keine äußeren Öffnungen aufweist. Er stammt aus der Zeit nach der Kirche selbst und scheint als Wachturm für die Templer gedient zu haben, die eine Zeit lang den herzoglichen Marschall stellten und mit der Straßenpolizei, der Überwachung von Händlern und Pilgern betraut waren. Der Schweinestein
Bereits im frühen Mittelalter existierte ein Friedhof um die Kirche herum. In der Umfassungsmauer im Osten, gegenüber der Seitentür, sehen Sie eine Einbuchtung, die auf halber Höhe mit einer Schieferplatte verschlossen ist. Es handelt sich um einen "Schweinestein". Früher weideten die Schweine auf den Allmenden rund um die Gotteshäuser. Die Schweine hatten jedoch die schlechte Angewohnheit, in die Friedhöfe einzudringen, wo sie manchmal die Toten ausgruben. Der Herzog der Bretagne hatte daher gefordert, am Eingang einen Stein aufzustellen, über den die Christen hinwegsteigen konnten, der aber den Schweinen den Zugang versperrte. ? Die drei Altäre
Der Reichtum dieser Kirche liegt in den drei Altären aus dem 17. Der Hauptaltar ist dem Schutzpatron der Kirche, Johannes dem Täufer, gewidmet. Es ist ein Altarbild, das aus Säulen, Nischen und Girlanden besteht. An der Spitze sehen wir den Heiligen Johannes mit seinem Lamm. Auf jeder Seite des Hauptaltars befinden sich zwei Statuen: der Evangelist Lukas und der Heilige Marcoul, Abt von Nanteuil. Das Mittelbild ist verschwunden. Bei der Restaurierung im Jahr 1876 wurde auf dem Altar ein Christus mit einer Schmerzensjungfrau und dem Apostel Johannes platziert. Das zentrale Bild war ein Sternenhimmel, da man sich im 19. Jahrhundert keinen Kalvarienberg ohne Sternenhimmel vorstellen konnte. Ein hölzerner Tabernakel, der im Geschmack des 18. Jahrhunderts reich verziert ist. Eine Inschrift auf der Innenseite lautet: "Fait par moi, A.Leblanc, maître menuisier à Nantes, ce 28 août 1852" (Gemacht von mir, A.Leblanc, Tischlermeister in Nantes, am 28. August 1852). Es war die Zeit Ludwigs XV., die das goldene Zeitalter der Pfarrei Saint-Jean Baptiste darstellte. Über dieses Altarbild schreibt der Kanonikus Russon: "Das in lebhaften Farben bemalte Ensemble ist imposant anmutig und majestätisch, mit seinen sechs Säulen mit korinthischen Kapitellen, die mit Voluten verziert sind, mit seinen pausbäckigen Engelsköpfen, mit seinen Vasen, aus denen glühende Flammen entweichen. Das ist die edle und angenehme Ordnung des Grand Siècle." Im Chor ist noch eine steinerne Kredenz zu erwähnen, die in die Seitenwand eingearbeitet ist. Sie stammt aus dem 14. Jahrhundert. Darüber befindet sich ein großer Christus aus der spanischen Schule, der im Gegensatz zu den jansenistisch inspirierten Christusfiguren seine Arme weit ausstreckt. Der Hauptaltar ist in der Mitte mit dem Malteserkreuz geschmückt, das uns an die lange Präsenz der Templer und ihrer Nachfolger in Prigny erinnert. Über demselben Altar befinden sich drei Spiegel: einer über dem Tabernakel und die beiden anderen an den Enden. Ihr Zweck war es, die Leuchte zu vervielfachen, bevor es Elektrizität gab. Solche Spiegelaltäre sind selten. Es gibt einen weiteren in St-Aignan-de-Grand-Lieu. In der Normandie sind sie häufiger anzutreffen. Im hinteren Teil der Kirche hängt ein Wikingeranker, der vor dem Abzug der Normannen im Jahr 938 in der Nähe der Kirche vergraben war und zusammen mit drei anderen Ende des 19. Jahrhunderts gefunden wurde… Die beiden Seitenaltäre sind im gleichen Stil und aus der gleichen Zeit, dem 18. Der linke, der Jungfrau Maria gewidmete, weist ein klassisches Altarbild aus mehrfarbigem Stein auf, doch die vier korinthischen Säulen sind an ihrer Basis verziert: Laubblumen und Engelsfiguren, die Fruchtgirlanden im Mund halten. Die seitlichen Nischen beherbergen einen heiligen Josef mit dem Jesuskind (zwei separate Statuen, die eine einzige Gruppe bilden) und einen heiligen Germanus. Auf dem Altar steht eine mehrfarbige Holzmadonna, eine normannische Madonna aus der Zeit, als die Bucht von Bourgneuf die Kornkammern des Königs in Rouen mit Salz belieferte. Sie zeichnet sich durch einen breiten Kopf, ein großes und hässliches "grandillet"-Jesuskind (abstehende Ohren, schmaler Kopf) und einen Mangel an mütterlichen Blicken zwischen der Mutter und dem Sohn aus. Schließlich ist der Schleier der Jungfrau kurz. Der Hüftschwung würde auf das 14. Jahrhundert hindeuten. Nach Ansicht von Experten ist die Statue jedoch älter, wahrscheinlich Ende des 13. Jahrhunderts, als die Salzbucht florierte. Wurde sie in der Normandie oder bei uns von einem normannischen Künstler geschnitzt? Wir können es nicht sagen. Die Statue wurde 1966 von den Schönen Künsten restauriert. Das rechte Altarbild ist berühmt für seine beiden Statuen: oben die des heiligen Augustinus, rechts die des heiligen Guénolé und links die des heiligen Antonius von Padua. Der Heilige Guénolé war im 5. Jahrhundert der Gründer der Abtei von Landévennec in der Nähe von Brest. Dieser bretonische Abt – dessen Name "ganz weiß" bedeutet – war im Mittelalter der Schutzpatron der Salzbauern in der Gegend von Guérande. Da zwischen diesem Salzland und unserer Bucht ständige Beziehungen bestanden, nahmen auch die Saunabauer des Pays de Retz Guénolé als ihren Schutzpatron an. In Prigny wurde jedoch kein Bretonisch gesprochen. Guénolé oder Gwénolé wurde daher zu Guinolet. Aus diesem Grund wird in alten Texten über unsere Gemeinde immer der Heilige Guinolet erwähnt. Er wird von jungen Mädchen angerufen, die sich nach einem Ehemann sehnen. Das Stechen in den Fuß des Heiligen hilft dem Mädchen, einen Seelenverwandten zu finden. Quelle: Auszug aus dem Buch von Emile Boutin "Les Moutiers en Retz", erhältlich beim Fremdenverkehrsamt von Les Moutiers-en-Retz.
Dutch
Ontdek de wijk Prigny, het voormalige dorp Moutiers-en-Retz, en de straten met hoge muren uit de 14e en 15e eeuw. Zoek de ballaststenen die door schepen uit het noorden zijn meegebracht, evenals de oude waterputten en windmolens. Ontdek de kapel, die in feite de eerste kerk van Moutiers is, want tot de 11e eeuw was Moutiers slechts een buitenwijk van Prigny. Prigny ligt aan de oude oever van de Golf van Machecoul en domineert de Marais Breton. Tijdens de Romeinse verovering werd de stad versterkt en werd het een "oppidum" dat de Baie de Bourgneuf en de twee Romeinse wegen ernaartoe bewaakte. De kapel is in feite de eerste kerk van Moutiers-en-Retz: de kerk Saint-Jean-le-Baptiste. Vandaag de dag staat de kapel bij de lokale bevolking bekend als een kapel, simpelweg vanwege de kleine omvang.
De kapel van Prigny dateert uit de 11e eeuw en is een gedrongen gebouw met vier halfronde openingen, een detail dat de vroegromaanse stijl verraadt.
De klokkentoren werd later gebouwd en diende waarschijnlijk als wachttoren voor de Tempeliers, want hij kijkt uit over de Baie de Bourgneuf en de Marais Breton.
Bij de ingang kun je de 17e-eeuwse altaarstukken zien, typisch voor barokke kunst en de echte schatten van dit gebouw, evenals het Vikinganker. Praktische informatie: rondleidingen op eigen gelegenheid van 11/07 tot 31/08/2025, elke dinsdag en vrijdag van 10.30 tot 12.00 uur, reserveren niet nodig. Om deel te nemen aan de restauratiecampagne van de kapel van Prigny kun je een donatie doen aan de Fondation du Patrimoine. De geschiedenis van de kapel van Prigny in detail De kapel
De kapel dateert uit de 11e eeuw. Ze is 17,60 m lang en 6,90 m breed. In tegenstelling tot kerken uit deze periode is deze niet georiënteerd. Ze is noord-zuid gebouwd. Niemand die Prigny heeft bestudeerd begrijpt de reden voor dit gebrek aan oriëntatie. Misschien verhinderde het naburige kasteel een opening langs zijn muur: zuivere hypothese. De openingen getuigen van de primitieve Romaanse stijl, net als de schuine steunbeer in de zuidwestelijke hoek van de gevel. Andere steunberen ondersteunen de muren aan de westkant en getuigen van de preromaanse periode. De enkele ronde boogopeningen bevestigen de ouderdom van het gebouw. Aan de zuidkant, met uitzicht op de Bretonse moerassen, is een grote korfdeur, de hoofddeur van de kapel, met daarboven een raam en een oculus aan de bovenkant van de gevel. Het wapenschild, weggesleten door winderosie en volledig onleesbaar, is misschien dat van de Sires de Rais of, gezien de draperie, dat van een commenderende abt. Je kunt binnenkomen via de tweede zijdeur aan de oostkant. Tegenover je is nog een deur die naar de klokkentoren leidt. Deze grote ruimte van 50 m2, met zijn grote open haard, was ooit de woning van de pastoor toen de abdij (la Bouie) niet meer kloosterlijk was… De dikke muren van de kapel zijn witgekalkt, net als de huizen in de omgeving vroeger. Vier ramen verlichten het gebouw, waarvan het houten gewelf grote stukken vakwerk onthult. In een ervan is de restauratiedatum gegraveerd: 1641. ? De klokkentoren
Deze vierkante massa van 7 meter aan elke kant en 10 meter hoog vormt een gemetselde kubus zonder externe openingen. Hij werd gebouwd na de kerk zelf en lijkt te hebben gediend als wachttoren voor de Tempeliers, die een tijdlang de hertogelijke maréchaussée waren, verantwoordelijk voor de bewaking van de weg en het toezicht op kooplieden en pelgrims. De varkenssteen
In de vroege middeleeuwen bestond er al een begraafplaats rond de kerk. In de ommuring aan de oostkant, tegenover de zijpoort, zie je een inkeping die halverwege wordt afgesloten door een plaat leisteen. Dit is een 'varkenssteen'. Varkens graasden vroeger op het gemeenschappelijke land rond gebedshuizen. Maar varkens hadden de slechte gewoonte om begraafplaatsen te betreden, waar ze soms de doden opgroeven. De hertog van Bretagne vroeg daarom om een steen bij de ingang te plaatsen waar christenen overheen konden stappen, maar die de varkens de toegang belette. ? De drie altaren
De rijkdom van deze kerk ligt in de drie 17e-eeuwse altaren. Het hoofdaltaar is gewijd aan de beschermheilige van de kerk, Saint-Jean Baptiste. Het is een altaarstuk bestaande uit zuilen, nissen en guirlandes. Bovenaan zien we Sint-Jan en zijn lam. Aan weerszijden van dit hoofdaltaar staan twee beelden: Sint Lucas de Evangelist en Sint Marcoul, abt van Nanteuil. Het centrale schilderij is verdwenen. Toen de kerk in 1876 werd gerestaureerd, werd Christus op het altaar geplaatst met de Maagd van Smarten en de apostel Sint Jan. Het centrale schilderij was een sterrenhemel, want in de 19e eeuw was er geen Calvarieberg zonder sterrenhemel. Een houten tabernakel, zeer gedecoreerd in de smaak van de 18e eeuw. Een inscriptie aan de binnenkant luidt: "Gemaakt door mij, A. Leblanc, meester timmerman in Nantes, op 28 augustus 1852". Dit is de periode van Lodewijk XV, de gouden eeuw van de parochie Saint-Jean Baptiste. Kanunnik Russon schreef over dit altaarstuk: "het geheel, geschilderd in heldere kleuren, is indrukwekkend in zijn gratie en majesteit, met zijn zes zuilen met Korinthische kapitelen versierd met voluten, met zijn mollige engelenkopjes en met zijn vazen waaruit vlammende vlammen ontsnappen. Het is de nobele en aangename orde van het Grand Siècle" In het koor bevindt zich een stenen kribbe in de zijmuur. Het dateert uit de 14e eeuw. Daarboven strekt een grote Christus van de Spaanse school, waarschijnlijk uit de 17e eeuw, zijn armen wijd uit, in tegenstelling tot de door Jansen geïnspireerde Christussen. Het midden van het hoogaltaar is versierd met het Maltezer kruis, een herinnering aan de lange aanwezigheid van de Tempeliers en hun opvolgers op de locatie Prigny. Boven ditzelfde altaar hangen drie spiegels: één boven het tabernakel en de andere twee aan beide uiteinden. Het doel van deze spiegels was om het aantal lichten te vergroten vóór de komst van elektriciteit. Altaren met spiegels zijn zeldzaam. Er staat er nog een in St-Aignan-de-Grand-Lieu. Ze komen vaker voor in Normandië. Achter in de kerk hangt een Vikinganker, begraven bij de kerk voordat de Noormannen vertrokken in 938, en gevonden met drie andere aan het eind van de 19e eeuw… De twee zijaltaren zijn in dezelfde stijl en dateren uit dezelfde periode, de 18e eeuw. Het linker altaar, gewijd aan de Maagd Maria, heeft een klassiek polychroom stenen altaarstuk, maar de vier Korinthische zuilen zijn aan de basis versierd met bloemen, gebladerte en cherubijnen die fruitkransen in hun mond houden. In de nissen aan de zijkant staan een Sint Jozef met het kindje Jezus (twee afzonderlijke beelden die samen één groep vormen) en een Sint Germain. Het altaar wordt bekroond door een polychrome houten Maagd van Normandië, daterend uit de tijd dat de baai van Bourgneuf zout leverde aan de graanschuren van de koning in Rouen. Het wordt gekenmerkt door een groot hoofd, een lange en lelijke baby Jezus (oren steken uit het smalle hoofd), en een gebrek aan moederlijke blik tussen moeder en zoon. Tot slot is de sluier van de Maagd kort. De wiebel zou wijzen op een 14e eeuw. Volgens specialisten dateert dit beeld echter uit een eerdere periode, waarschijnlijk de late 13e eeuw, toen de Zoutmijn bloeide. Is het gebeeldhouwd in Normandië, of door een Normandische kunstenaar? Dat kunnen we niet zeggen. Dit beeld werd in 1966 gerestaureerd door de afdeling Schone Kunsten. et altaarstuk rechts is beroemd om zijn twee beelden, een van Sint-Augustinus bovenaan, een van Sint-Guénolé rechts en een van Sint-Antonius van Padua links. Saint Guénolé was de stichter van de abdij van Landévennec in de buurt van Brest in de 5e eeuw. In de Middeleeuwen was deze Bretonse abt – wiens naam "helemaal wit" betekent – de beschermheilige van de zoutzieders in de regio Guérande. Omdat er voortdurend banden waren tussen deze zoutproducerende regio en onze baai, namen de zoutwerkers in het Pays de Retz ook Guénolé als hun beschermheilige. Maar in Prigny spraken ze geen Bretons. Dus Guénolé of Gwénolé werd Guinolet. Daarom wordt in oude teksten over onze parochie altijd de heilige Guinolet genoemd. Hij wordt aangeroepen door jonge meisjes die een echtgenoot willen. Prik in de voet van de heilige en je vindt je zielsverwant. Bron: Uittreksel uit het boek "Les Moutiers en Retz" van Emile Boutin, te koop bij het toeristenbureau van Moutiers-en-Retz.
Español
Descubra el barrio de Prigny, antiguo pueblo de Moutiers-en-Retz, y sus calles bordeadas de altas murallas que datan de los siglos XIV y XV. Busque las piedras de lastre traídas por los barcos del norte, así como los antiguos pozos y molinos de viento. Descubra la capilla, que de hecho es la primera iglesia de Moutiers, ya que hasta el siglo XI, Moutiers no era más que un suburbio de Prigny. Situada en la antigua orilla del golfo de Machecoul, Prigny domina el Marais Breton. Durante la conquista romana, la ciudad fue fortificada y se convirtió en un "oppidum" que protegía la bahía de Bourgneuf y las dos calzadas romanas que conducían a ella. La capilla es, de hecho, la primera iglesia de Moutiers-en-Retz: la iglesia de Saint-Jean-le-Baptiste. Hoy en día, los lugareños la conocen como capilla simplemente por su pequeño tamaño.
Datada en el siglo XI, la capilla de Prigny es un edificio achaparrado con cuatro aberturas semicirculares, detalle que revela su primitivo estilo románico.
El campanario se construyó más tarde y probablemente sirvió de atalaya a los templarios, ya que domina la bahía de Bourgneuf y el Marais Breton.
En la entrada, se pueden contemplar los retablos del siglo XVII, típicos del arte barroco y verdaderos tesoros de este edificio, así como el ancla vikinga. Información práctica: visitas autoguiadas del 11/07 al 31/08/2025, todos los martes y viernes de 10.30 a 12 h, sin reserva previa. Para participar en la campaña de restauración de la capilla de Prigny, haga un donativo a la Fundación del Patrimonio. La historia de la capilla de Prigny en detalle La capilla
La capilla data del siglo XI. Mide 17,60 m de largo y 6,90 m de ancho. A diferencia de las iglesias de esta época, ésta no está orientada. Está construida de norte a sur. Nadie que haya estudiado Prigny entiende la razón de esta falta de orientación. Tal vez el castillo vecino impedía una abertura a lo largo de su muralla: pura hipótesis. Sus aberturas atestiguan el estilo románico primitivo, al igual que el contrafuerte situado en ángulo en el ángulo suroeste de la fachada. Otros contrafuertes sostienen los muros al oeste y atestiguan el periodo prerrománico. Los escasos vanos de arco de medio punto confirman la antigüedad del edificio. Al sur, frente a las marismas bretonas, hay una gran puerta con manivela, la puerta principal de la capilla, rematada por una ventana y un óculo en lo alto del frontón. El escudo, desgastado por la erosión del viento y completamente ilegible, puede ser el de los Sires de Rais o, por su drapeado, el de algún abad comendatario. Se puede entrar por la puerta lateral secundaria situada al este. Enfrente hay otra puerta que conduce al campanario. Esta vasta sala de 50 m2, con su gran chimenea, fue en su día la vivienda del párroco cuando la abadía (la Bouie) dejó de ser conventual… Los gruesos muros de la capilla están encalados, al igual que las casas de la zona en tiempos pasados. Cuatro ventanas iluminan el edificio, cuya bóveda de madera deja ver grandes piezas de armazón. En una de ellas está grabada la fecha de restauración: 1641. ? El campanario
Macizo cuadrado de 7 metros de lado y 10 metros de altura, forma un cubo de mampostería sin aberturas exteriores. Se construyó después de la iglesia y parece que sirvió de torre de vigilancia para los templarios, que durante un tiempo fueron la maréchaussée del duque, encargados de vigilar el camino y a los mercaderes y peregrinos. La piedra del cerdo
A principios de la Edad Media ya existía un cementerio alrededor de la iglesia. En el muro del recinto situado al este, frente a la puerta lateral, se puede ver una hendidura cerrada a media altura por una losa de esquisto. Se trata de una "piedra de cerdo". Antiguamente, los cerdos pastaban en las tierras comunales alrededor de los lugares de culto. Pero los cerdos tenían la mala costumbre de entrar en los cementerios, donde a veces desenterraban a los muertos. Por ello, el duque de Bretaña pidió que se colocara una piedra en la entrada, que los cristianos pudieran pisar, pero que impidiera la entrada de los cerdos. ? Los tres altares
La riqueza de esta iglesia reside en sus tres altares del siglo XVII. El altar mayor está dedicado al patrón de la iglesia, San Juan Bautista. Es un retablo compuesto de columnas, hornacinas y guirnaldas. En la parte superior vemos a San Juan y su cordero. A ambos lados de este altar mayor hay dos estatuas: San Lucas Evangelista y San Marcoul, abad de Nanteuil. La pintura central ha desaparecido. Cuando se restauró la iglesia en 1876, se colocó a Cristo en el altar con la Virgen de los Dolores y el apóstol San Juan. La pintura central era un cielo estrellado, porque en el siglo XIX no se concebía un Calvario sin un cielo estrellado. Un tabernáculo de madera, muy decorado al gusto del siglo XVIII. Una inscripción en el interior reza: "Hecho por mí, A. Leblanc, maestro carpintero en Nantes, el 28 de agosto de 1852". Se trata de la época de Luis XV, que fue la edad de oro de la parroquia de Saint-Jean Baptiste. A propósito de este retablo, el canónigo Russon escribe: "El conjunto, pintado con vivos colores, impone por su gracia y majestuosidad, con sus seis columnas de capiteles corintios adornados con volutas, con sus cabezas de querubines regordetes y con sus jarrones de los que salen llamas encendidas. Este es el noble y agradable orden del Grand Siècle" En el coro, hay un aparador de piedra en la pared lateral. Data del siglo XIV. Encima, un gran Cristo de la escuela española, probablemente del siglo XVII, extiende ampliamente los brazos, a diferencia de los Cristos de inspiración jansenista. El centro del altar mayor está decorado con la cruz de Malta, recuerdo de la larga presencia de los Templarios y sus sucesores en el emplazamiento de Prigny. Este mismo altar está coronado por tres espejos: uno sobre el tabernáculo y los otros dos en los extremos. La finalidad de estos espejos era aumentar el número de luces antes de la llegada de la electricidad. Los altares con espejos son raros. Hay otro en St-Aignan-de-Grand-Lieu. Son más comunes en Normandía. En la parte trasera de la iglesia cuelga un ancla vikinga, enterrada cerca de la iglesia antes de que se marcharan los normandos en 938, y encontrada junto a otras tres a finales del siglo XIX… Los dos altares laterales son del mismo estilo y datan de la misma época, el siglo XVIII. El de la izquierda, dedicado a la Virgen María, tiene un retablo clásico de piedra policromada, pero las cuatro columnas corintias están decoradas en su base con flores, follaje y querubines que sostienen guirnaldas de frutas en la boca. Los nichos laterales albergan un San José con el Niño Jesús (dos estatuas separadas que forman un solo grupo) y un San Germán. El altar está coronado por una Virgen de Normandía de madera policromada, que data de la época en que la bahía de Bourgneuf suministraba sal a los graneros del rey en Ruán. Se caracteriza por una cabeza grande, un niño Jesús alto y feo (las orejas sobresalen de la cabeza estrecha) y una falta de mirada maternal entre madre e hijo. Por último, el velo de la Virgen es corto. El meneo indicaría un siglo XIV. Sin embargo, según los especialistas, esta estatua data de una época anterior, probablemente de finales del siglo XIII, cuando floreció la Bahía de la Sal. ¿Fue esculpida en Normandía o por un artista normando? No lo sabemos. Esta estatua fue restaurada en 1966 por el departamento de Bellas Artes. l retablo de la derecha es famoso por sus dos estatuas, una de San Agustín en la parte superior, otra de San Guénolé a la derecha y otra de San Antonio de Padua a la izquierda. San Guénolé fue el fundador de la abadía de Landévennec, cerca de Brest, en el siglo V. En la Edad Media, este abad bretón -cuyo nombre significa "todo blanco"- era el patrón de los salineros de la región de Guérande. Como existían vínculos constantes entre esta región productora de sal y nuestra bahía, los salineros del Pays de Retz también tomaron a Guénolé como patrón. Pero en Prigny no hablaban bretón. Así que Guénolé o Gwénolé se convirtió en Guinolet. Por eso los textos antiguos sobre nuestra parroquia mencionan siempre a San Guinolet. Lo invocan las jóvenes que quieren un marido. Pincha el pie del santo y encontrarás a tu media naranja. Fuente: Extracto del libro de Emile Boutin "Les Moutiers en Retz", a la venta en la oficina de turismo de Moutiers-en-Retz.
Italiano
Scoprite il quartiere di Prigny, l'antico villaggio di Moutiers-en-Retz, e le sue strade fiancheggiate da alte mura risalenti al XIV e XV secolo. Osservate le pietre di zavorra portate dalle navi provenienti dal nord, nonché gli antichi pozzi e mulini a vento. Scoprite la cappella, che è in realtà la prima chiesa di Moutiers, perché fino all'XI secolo Moutiers era solo un sobborgo di Prigny. Situata sull'antica riva del Golfo di Machecoul, Prigny domina il Marais Breton. Durante la conquista romana, la città fu fortificata e divenne un "oppidum" a guardia della Baie de Bourgneuf e delle due strade romane che vi conducevano. La cappella è in realtà la prima chiesa di Moutiers-en-Retz: la chiesa di Saint-Jean-le-Baptiste. Oggi è conosciuta come cappella dagli abitanti del luogo semplicemente per le sue piccole dimensioni.
Risalente all'XI secolo, la cappella di Prigny è un edificio tozzo con quattro aperture semicircolari, un dettaglio che ne rivela il primo stile romanico.
Il campanile è stato costruito più tardi e probabilmente serviva da torre di guardia per i Templari, dato che si affaccia sulla Baie de Bourgneuf e sul Marais Breton.
All'ingresso si possono ammirare le pale d'altare del XVII secolo, tipiche dell'arte barocca e veri tesori di questo edificio, nonché l'ancora vichinga. Informazioni pratiche: visite autoguidate dall'11/07 al 31/08/2025, ogni martedì e venerdì dalle 10.30 alle 12.00, senza prenotazione. Per partecipare alla campagna di restauro della cappella di Prigny, fate una donazione alla Fondation du Patrimoine. La storia della cappella di Prigny in dettaglio La cappella
La cappella risale all'XI secolo. È lunga 17,60 metri e larga 6,90 metri. A differenza delle chiese di questo periodo, questa non è orientata. È costruita in direzione nord-sud. Nessuno che abbia studiato Prigny capisce il motivo di questa mancanza di orientamento. Forse il vicino castello impediva un'apertura lungo le sue mura: pura ipotesi. Le sue aperture testimoniano lo stile romanico primitivo, così come il contrafforte posto ad angolo nell'angolo sud-ovest della facciata. Altri contrafforti sostengono le pareti a ovest e testimoniano il periodo preromanico. Le poche aperture ad arco a tutto sesto confermano l'età dell'edificio. A sud, di fronte alle paludi bretoni, si trova una grande porta a maniglia, la porta principale della cappella, sormontata da una finestra e da un oculo in cima al timpano. Lo stemma, consumato dall'erosione del vento e completamente illeggibile, potrebbe essere quello dei Sires de Rais o, per via del drappeggio, quello di qualche abate commendatario. Si può entrare dalla porta secondaria laterale a est. Di fronte si trova un'altra porta che conduce al campanile. Questa vasta sala di 50 m2 , con il suo grande camino, era un tempo la casa del parroco quando l'abbazia (la Bouie) cessò di essere conventuale… Gli spessi muri della cappella sono imbiancati a calce, come le case della zona in passato. Quattro finestre illuminano l'edificio, la cui volta in legno rivela grandi pezzi di intelaiatura. Su una di esse è incisa la data di restauro: 1641. ? Il campanile
Di forma quadrata, misura 7 metri di lato e 10 metri di altezza e forma un cubo in muratura privo di aperture esterne. Fu costruito dopo la chiesa stessa e sembra che servisse come torre di guardia per i Cavalieri Templari, che per un certo periodo furono i maréchaussée del duca, incaricati di sorvegliare la strada e di sorvegliare mercanti e pellegrini. La pietra del maiale
Intorno alla chiesa esisteva già un cimitero nell'Alto Medioevo. Nel muro di cinta a est, di fronte alla porta laterale, si nota una rientranza chiusa a metà altezza da una lastra di scisto. Si tratta di una "pietra del maiale". In passato, i maiali pascolavano sui terreni comunali intorno ai luoghi di culto. Ma i maiali avevano la cattiva abitudine di entrare nei cimiteri, dove talvolta dissotterravano i morti. Il duca di Bretagna chiese quindi di porre all'ingresso una pietra che i cristiani potessero calpestare, ma che impedisse ai maiali di entrare. ? I tre altari
La ricchezza di questa chiesa risiede nei suoi tre altari del XVII secolo. L'altare maggiore è dedicato al patrono della chiesa, Saint-Jean Baptiste. Si tratta di una pala d'altare composta da colonne, nicchie e ghirlande. In alto si vede San Giovanni e il suo agnello. Ai lati dell'altare principale si trovano due statue: San Luca Evangelista e San Marcoul, abate di Nanteuil. Il dipinto centrale è scomparso. Quando la chiesa fu restaurata nel 1876, Cristo fu collocato sull'altare con la Vergine Addolorata e l'apostolo San Giovanni. Il dipinto centrale era un cielo stellato, perché nel XIX secolo non si concepiva alcun Calvario senza un cielo stellato. Un tabernacolo in legno, molto decorato secondo il gusto del XVIII secolo. Un'iscrizione all'interno recita: "Fatto da me, A. Leblanc, maestro falegname a Nantes, il 28 agosto 1852". Si tratta del periodo di Luigi XV, che fu l'epoca d'oro della parrocchia di Saint-Jean Baptiste. Parlando di questa pala d'altare, il canonico Russon scrive: "l'insieme, dipinto a colori vivaci, è imponente nella sua grazia e maestosità, con le sue sei colonne con capitelli corinzi impreziositi da volute, con le sue teste di cherubini paffuti e con i suoi vasi da cui fuoriescono fiamme ardenti. È l'ordine nobile e piacevole del Grand Siècle" Nel coro, nella parete laterale, si trova una credenza in pietra. Risale al XIV secolo. In alto, un grande Cristo di scuola spagnola, probabilmente del XVII secolo, tende ampiamente le braccia, a differenza dei Cristi di ispirazione giansenista. Il centro dell'altare maggiore è decorato con la croce di Malta, a ricordo della lunga presenza dei Templari e dei loro successori sul sito di Prigny. Questo stesso altare è sormontato da tre specchi: uno sopra il tabernacolo e gli altri due alle estremità. Lo scopo di questi specchi era quello di aumentare il numero di luci prima dell'avvento dell'elettricità. Gli altari con specchi sono rari. Ce n'è un altro a St-Aignan-de-Grand-Lieu. Sono più comuni in Normandia. In fondo alla chiesa è appesa un'ancora vichinga, sepolta vicino alla chiesa prima della partenza dei Normanni nel 938 e ritrovata insieme ad altre tre alla fine del XIX secolo… I due altari laterali sono nello stesso stile e risalgono allo stesso periodo, il XVIII secolo. Quello di sinistra, dedicato alla Vergine Maria, ha una pala classica in pietra policroma, ma le quattro colonne corinzie sono decorate alla base con fiori, fogliame e cherubini che tengono in bocca ghirlande di frutta. Le nicchie laterali ospitano un San Giuseppe con il Bambino (due statue separate che formano un unico gruppo) e un San Germano. L'altare è sormontato da una Vergine di Normandia in legno policromo, risalente all'epoca in cui la baia di Bourgneuf forniva il sale ai granai del re a Rouen. È caratterizzata da una grande testa, da un Gesù bambino alto e brutto (le orecchie sporgono dalla testa stretta) e dalla mancanza di sguardo materno tra madre e figlio. Infine, il velo della Vergine è corto. L'ondulazione indicherebbe un XIV secolo. Secondo gli specialisti, tuttavia, questa statua risale a un periodo precedente, probabilmente alla fine del XIII secolo, quando fiorì la Baia del Sale. È stata scolpita in Normandia o da un artista normanno? Non possiamo dirlo. La statua è stata restaurata nel 1966 dal dipartimento delle Belle Arti. a pala d'altare di destra è famosa per le sue due statue, una di Sant'Agostino in alto, una di San Guénolé a destra e una di Sant'Antonio da Padova a sinistra. San Guénolé fu il fondatore dell'abbazia di Landévennec, vicino a Brest, nel V secolo. Nel Medioevo, questo abate bretone – il cui nome significa "tutto bianco" – era il patrono dei lavoratori del sale della regione di Guérande. Poiché esistevano legami costanti tra questa regione produttrice di sale e la nostra baia, anche i salinari del Pays de Retz presero Guénolé come patrono. Ma a Prigny non si parlava bretone. Così Guénolé o Gwénolé divenne Guinolet. È per questo che i vecchi testi sulla nostra parrocchia menzionano sempre San Guinolet. Viene invocato dalle ragazze che vogliono un marito. Pungete il piede del santo e troverete la vostra anima gemella. Fonte: Estratto dal libro di Emile Boutin "Les Moutiers en Retz", in vendita presso l'ufficio turistico di Moutiers-en-Retz.