Description
Accrochée sur le rebord du plateau du Vexin, l'église Saint-Clair forme avec l'ancien manoir seigneurial tout proche et qui remonte pour l'essentiel au 14 ème siècle, un ensemble fort pittoresque. C'est un petit édifice attachant, à l'histoire complexe. Son plan comprend une courte nef unique précédée d'un porche et un chœur allongé, de trois travées. Le clocher est bâti sur le flanc sud de la seconde travée du chœur. La partie la plus ancienne correspond aux deux premières travées du chœur. Privé de ses voûtes et de ses fenêtres d'origine, ce premier chœur ne peut être daté que par ses contreforts – l'un, engagé dans le mur nord de la dernière travée, prouve qu'il se terminait par un chevet plat – dont le type est caractéristique de la fin du 12 ème ou du début du 13 ème siècle. C'est vers 1300 qu'est ajoutée la dernière travée. C'est une construction très soignée. Sa voûte a été refaite au 16 ème siècle mais, dans les angles, les colonnettes d'origine surmontées de petits chapiteaux à crochets feuillus sont toujours en place. Deux grandes fenêtres l'ajourent à l'est et au nord. Leur remplage associe deux lancettes (trilobées au nord) et une rose. Le mur sud, aveugle, comporte simplement une piscine décorée d'une arcature trilobée. D'importants travaux affecteront l'église dans la seconde moitié du 16 ème siècle. La nef est alors reconstruite, peut-être sur une base plus ancienne. Non voûtée, elle est éclairée au nord par trois grandes fenêtres en plein cintre à remplage Renaissance (celui de la fenêtre du centre a disparu) et, au sud, par de simples fenêtres. C'est aussi de cette époque que date le clocher, couvert d'une bâtière et dont les baies sont dénuées de style. Sa base communiquait avec la seconde travée du chœur par une grande arcade, aujourd'hui bouchée, dont l'archivolte est reçue sur une double imposte moulurée. Eclairée vers l'est par une fenêtre Renaissance, cette partie est couverte d'une voûte d'ogives dont la clef porte un blason autrefois armorié qui ne laisse aucun doute sur sa fonction de chapelle seigneuriale. Le porche qui précède la nef est certainement plus tardif malgré le contrefort d'allure médiévale qui l'épaule à l'angle nord-ouest. Parmi le mobilier, assez complet, on notera surtout une cuve baptismale à fût circulaire cantonné de quatre colonnettes du 13ème siècle. Dominique Vermand
English
Clinging to the edge of the Vexin plateau, the church of Saint-Clair forms a very picturesque ensemble with the old seigniorial manor nearby, which dates back to the 14th century. It is a small and charming building, with a complex history. Its plan includes a short single nave preceded by a porch and an elongated choir of three bays. The bell tower is built on the south side of the second bay of the choir. The oldest part corresponds to the first two bays of the choir. Deprived of its original vaults and windows, this first choir can only be dated by its buttresses – one of them, engaged in the north wall of the last bay, proves that it ended with a flat chevet – the type of which is characteristic of the end of the 12th or the beginning of the 13th century. It was around 1300 that the last bay was added. It is a very neat construction. Its vault was redone in the 16th century but the original columns topped by small capitals with leafy hooks are still in place in the corners. Two large windows open on the east and north sides. Their filling combines two lancets (three-lobed on the north) and a rose. The south wall, blind, simply has a pool decorated with a tri-lobed arcature. Important works will affect the church in the second half of the 16th century. The nave was then rebuilt, perhaps on an older base. Unvaulted, it is illuminated on the north side by three large round-headed windows with a Renaissance filling (the one in the center window has disappeared) and, on the south side, by simple windows. It is also from this period that the bell tower dates, covered with a frame and whose bays are devoid of style. Its base communicated with the second bay of the choir through a large arcade, now blocked, whose archivolt is received on a double molded transom. Illuminated towards the east by a Renaissance window, this part is covered by an ogival vault, the key of which bears a coat of arms that leaves no doubt as to its function as a seigneurial chapel. The porch that precedes the nave is certainly later, despite the medieval-looking buttress that supports it at the northwest corner. Among the furnishings, which are quite complete, we note above all a 13th century baptismal font with a circular shaft flanked by four columns. Dominique Vermand
Deutsch
Die Kirche Saint-Clair liegt am Rand des Vexin-Plateaus und bildet zusammen mit dem nahe gelegenen ehemaligen Herrenhaus, das im Wesentlichen aus dem 14. Jahrhundert stammt, ein malerisches Ensemble. Es handelt sich um ein kleines, liebenswertes Gebäude mit einer komplexen Geschichte. Der Grundriss umfasst ein kurzes, einschiffiges Gebäude, dem eine Vorhalle vorangeht, und einen langgestreckten Chor mit drei Jochen. Der Glockenturm wurde an der Südseite des zweiten Chorjochs errichtet. Der älteste Teil des Gebäudes besteht aus den ersten beiden Jochen des Chors. Ohne seine ursprünglichen Gewölbe und Fenster kann dieser erste Chor nur anhand seiner Strebepfeiler datiert werden – einer davon, der in die Nordwand des letzten Jochs eingelassen ist, beweist, dass er in einem flachen Kopfende endete -, deren Typ typisch für das Ende des 12. oder den Beginn des 13. Um 1300 wurde das letzte Joch hinzugefügt. Es handelt sich um einen sehr gepflegten Bau. Das Gewölbe wurde im 16. Jahrhundert erneuert, aber in den Ecken sind die ursprünglichen Säulchen mit kleinen Kapitellen mit belaubten Haken noch vorhanden. An der Ost- und Nordseite befinden sich zwei große Fenster. Ihre Füllung besteht aus zwei Lanzetten (dreiseitig im Norden) und einer Rose. Die Südwand ist blind und enthält lediglich ein Becken, das mit einem dreiseitigen Bogen verziert ist. In der zweiten Hälfte des 16. Jahrhunderts wurden umfangreiche Arbeiten an der Kirche durchgeführt. Das Kirchenschiff wurde wieder aufgebaut, möglicherweise auf einer älteren Basis. Es ist nicht gewölbt und wird im Norden durch drei große Rundbogenfenster mit Renaissancefüllung (die Füllung des mittleren Fensters ist verschwunden) und im Süden durch einfache Fenster erhellt. Aus dieser Zeit stammt auch der Glockenturm, der mit einem Satteldach bedeckt ist und dessen Fenster keinen Stil aufweisen. Die Basis des Turms war mit dem zweiten Chorjoch durch eine große Arkade verbunden, die heute verschlossen ist und deren Archivolte von einem doppelten, geformten Oberlicht aufgenommen wird. Dieser Teil wird durch ein Renaissancefenster nach Osten hin beleuchtet und ist mit einem Kreuzrippengewölbe bedeckt, dessen Schlussstein ein früheres Wappen trägt, das keinen Zweifel an seiner Funktion als Herrschaftskapelle aufkommen lässt. Die dem Kirchenschiff vorgelagerte Vorhalle ist trotz des mittelalterlich anmutenden Strebepfeilers, der sie an der nordwestlichen Ecke stützt, sicherlich später entstanden. Unter dem recht vollständigen Mobiliar ist vor allem ein Taufbecken mit rundem Schaft und vier Säulchen aus dem 13. Dominique Vermand
Dutch
Aan de rand van het plateau van Vexin vormt de kerk van Saint-Clair samen met het nabijgelegen voormalige landhuis uit de 14e eeuw een zeer schilderachtig geheel. Het is een klein en aantrekkelijk gebouw met een complexe geschiedenis. Het plan omvat een kort eenbeukig schip voorafgegaan door een portiek en een langgerekt koor van drie traveeën. De klokkentoren is gebouwd aan de zuidkant van de tweede kooromgang. Het oudste deel komt overeen met de eerste twee traveeën van het koor. Zonder de oorspronkelijke gewelven en ramen kan dit eerste koor alleen worden gedateerd aan de hand van de steunberen – waarvan er een, die in de noordelijke muur van de laatste travee is aangebracht, bewijst dat het uitmondde in een vlakke chevet – het type dat kenmerkend is voor het einde van de 12e of het begin van de 13e eeuw. De laatste travee werd rond 1300 toegevoegd. Het is een zeer zorgvuldige constructie. Het gewelf werd in de 16e eeuw vernieuwd, maar de oorspronkelijke zuilen met daarop kleine kapitelen met bladhaken staan nog steeds in de hoeken. Twee grote ramen aan de oost- en noordzijde. Hun vulling combineert twee lancetten (drielobbig in het noorden) en een roos. De zuidelijke muur, die blind is, heeft eenvoudigweg een poel versierd met een drielobbige boog. De kerk onderging grote werken in de tweede helft van de 16e eeuw. Het schip werd toen herbouwd, misschien op een oudere basis. Zonder gewelf wordt het aan de noordkant verlicht door drie grote ramen met ronde kop en renaissancevulling (het raam in het midden is verdwenen) en aan de zuidkant door eenvoudige ramen. De klokkentoren, bedekt met een zadeldak en met niet gestileerde traveeën, dateert ook uit deze periode. De basis ervan stond in verbinding met de tweede travee van het koor via een grote arcade, nu geblokkeerd, waarvan de archivolt op een dubbele geprofileerde bovendorpel is ontvangen. In het oosten wordt dit deel verlicht door een renaissancevenster en wordt het overdekt door een ogiefgewelf, waarvan de sleutel een wapenschild draagt dat geen twijfel laat bestaan over de functie ervan als seigneuriale kapel. Het portaal dat aan het schip voorafgaat is zeker later, ondanks de middeleeuws aandoende steunbeer die het ondersteunt in de noordwestelijke hoek. Onder het meubilair, dat vrij compleet is, valt vooral een doopvont op met een ronde schacht geflankeerd door vier 13e-eeuwse zuilen. Dominique Vermand
Español
Aferrada al borde de la meseta de Vexin, la iglesia de Saint-Clair, junto con el antiguo señorío cercano, que data del siglo XIV, forma un conjunto muy pintoresco. Es un edificio pequeño y atractivo con una historia compleja. Su planta incluye una corta nave única precedida por un pórtico y un coro alargado de tres tramos. El campanario está construido en el lado sur de la segunda nave del coro. La parte más antigua corresponde a los dos primeros tramos del coro. Privado de sus bóvedas y ventanas originales, este primer coro sólo puede fecharse por sus contrafuertes, uno de los cuales, encajado en el muro norte de la última nave, demuestra que terminaba en una cabecera plana, cuyo tipo es característico de finales del siglo XII o principios del XIII. La última nave se añadió hacia el año 1300. Es una construcción muy cuidada. Su bóveda fue rehecha en el siglo XVI, pero en las esquinas se conservan las columnas originales rematadas por pequeños capiteles con ganchos de hojas. Dos grandes ventanas se abren en los lados este y norte. Su relleno combina dos lancetas (trilobuladas en el norte) y una rosa. El muro sur, que es ciego, tiene simplemente una pileta decorada con un arco trilobulado. La iglesia fue objeto de importantes obras en la segunda mitad del siglo XVI. La nave fue entonces reconstruida, quizás sobre una base más antigua. Sin bóveda, está iluminada al norte por tres grandes ventanas de medio punto con relleno renacentista (la de la ventana central ha desaparecido) y, al sur, por ventanas sencillas. El campanario, cubierto con una espadaña y con vanos sin estilo, también data de esta época. Su base comunicaba con la segunda crujía del coro a través de una gran arcada, hoy bloqueada, cuya arquivolta se recibe en un doble travesaño moldurado. Iluminada al este por una ventana renacentista, esta parte está cubierta por una bóveda ojival, cuya clave lleva un escudo de armas que no deja dudas sobre su función de capilla señorial. El pórtico que precede a la nave es sin duda posterior, a pesar del contrafuerte de aspecto medieval que lo sostiene en el ángulo noroeste. Entre el mobiliario, bastante completo, cabe destacar una pila bautismal de fuste circular flanqueada por cuatro columnas del siglo XIII. Dominique Vermand
Italiano
Aggrappata al bordo dell'altopiano di Vexin, la chiesa di Saint-Clair, insieme al vicino ex maniero signorile, risalente al XIV secolo, forma un insieme molto pittoresco. È un edificio piccolo e attraente con una storia complessa. La sua pianta comprende una breve navata unica preceduta da un portico e un coro allungato a tre campate. Il campanile è costruito sul lato sud della seconda campata del coro. La parte più antica corrisponde alle prime due campate del coro. Privo delle volte e delle finestre originarie, questo primo coro può essere datato solo grazie ai suoi contrafforti, uno dei quali, incastonato nella parete nord dell'ultima campata, dimostra che terminava con un chevet piatto, caratteristico della fine del XII o dell'inizio del XIII secolo. L'ultima campata fu aggiunta intorno al 1300. È una costruzione molto ordinata. La sua volta è stata rifatta nel XVI secolo, ma le colonne originali sormontate da piccoli capitelli con ganci fogliati sono ancora al loro posto negli angoli. Due grandi finestre si aprono sui lati est e nord. Il loro tamponamento combina due monofore (trilobate a nord) e un rosone. La parete sud, cieca, presenta semplicemente una vasca decorata da un arco trilobato. La chiesa ha subito importanti lavori nella seconda metà del XVI secolo. La navata fu poi ricostruita, forse su una base più antica. Priva di volta, è illuminata a nord da tre grandi finestre a tutto sesto con tamponamenti rinascimentali (quella della finestra centrale è scomparsa) e, a sud, da semplici finestre. Anche il campanile, coperto da una cella campanaria e con campate non stilizzate, risale a questo periodo. La sua base comunicava con la seconda campata del coro attraverso un'ampia arcata, ora bloccata, il cui archivolto è accolto da un doppio traverso modanato. Illuminata a est da una finestra rinascimentale, questa parte è coperta da una volta ogivale, la cui chiave reca uno stemma che non lascia dubbi sulla sua funzione di cappella signorile. Il portico che precede la navata è sicuramente più tardo, nonostante il contrafforte di aspetto medievale che lo sostiene all'angolo nord-ovest. Tra gli arredi, abbastanza completi, si segnala in particolare un fonte battesimale con fusto circolare affiancato da quattro colonne del XIII secolo. Dominique Vermand