Description
Que reste-t-il de ses origines et de sa terre d’avant, quand on la quitte pour un nouveau pays où il y aura du travail ? Et comment apprend-on une nouvelle langue, une culture différente ? Ce bouleversement, de nombreux italiens et italiennes l’ont connu durant les Trente Glorieuses. Ils et elles ont quitté la Basilicata, la Toscane, les Pouilles… pour arriver en Suisse, en 1960. C’est à cette communauté des femmes que Massimo Furlan et Claire de Ribaupierre donne la parole dans cette pièce intime et puissante.
Pour faire des lasagnes, il faut un certain nombre d'ingrédients, il faut savoir prendre le temps, nécessaire à chaque étape. Un peu comme la vie de Giuseppina, arrivée en Suisse dans les années 60, à 17 ans. Après son installation, elle deviendra ouvrière en horlogerie, tout en étant mère et grand-mère. Son petit-fils Davide, amateur de drag et passionné de théâtre, est devenu comédien. Quant à Ali, il vient de Casablanca, est en quête de ses racines mais est constamment habité par le sentiment de ne pas pouvoir rester… Ensemble, Giuseppina et ses amies, Davide et Ali racontent, dansent et cuisinent pour dire la vie et ses vagues, tressent un héritage commun de gestes et de traditions. Par la musique, la famille, la nourriture, ils et elles nous livrent un pan de l'immigration italienne dont on ne fait peu cas dans les livres d’histoires. ORIGINE DU PROJET « Avec Les Italiens, en 2019, nous nous sommes demandés comment des hommes avaient quitté leur lieu d’origine – la Sicile, les Abruzzes, la Calabre,…–, et étaient arrivés en Suisse pour travailler dans les années 1960, sur les chantiers, dans la restauration. Comment ils avaient dû quitter leurs proches, comment ils s’étaient installés dans un pays nouveau, s’y étaient intégrés, avaient construit une famille et finalement étaient restés. Pour cela nous avons travaillé avec trois générations différentes sur scène: la génération des pères nés dans les années ’40, celle de leurs fils nés dans les années ’60 et une petite fille née dans les années ’90. Mais quelle était la vie des femmes arrivées dans ces mêmes années ? Quelle place ont-elles trouvé en Suisse ? Comment ont-elles pu s’intégrer ? Ces questions nous ont sans cesse interpellés mais nous n’avons pas pu les traiter alors, la distribution étant liée à l’équipe des joueurs de cartes qui se retrouvaient les après-midi au Théâtre de Vidy, et qui étaient tous des hommes. Cette idée de parler depuis le point de vue des femmes nous est restée en mémoire. Et c’est à cela entre autres que nous voulons nous consacrer avec Le lasagne della Nonna. Mais nous voulons aussi ouvrir sur des questions plus larges qui concernent la place que chacun ou chacune trouve ou ne trouve pas dans une communauté. Comment la communauté accueille-t-elle la diversité, la singularité, dans un sens large. »
English
What remains of one?s origins and homeland when one leaves it for a new country where there will be work? And how does one learn a new language and a different culture? Many Italians experienced this upheaval during the "Trente Glorieuses". They left Basilicata, Tuscany, Puglia? and arrived in Switzerland in 1960. Massimo Furlan and Claire de Ribaupierre give voice to this community of women in this intimate and powerful play.
To make lasagne, you need a certain number of ingredients, and you need to know how to take the time required at each stage. Not unlike the life of Giuseppina, who arrived in Switzerland in the 60s at the age of 17. After settling in, she became a watchmaking worker, as well as a mother and grandmother. Her grandson Davide, a fan of drag and theater, became an actor. As for Ali, he's from Casablanca, in search of his roots, but constantly inhabited by the feeling of not being able to stay… Together, Giuseppina and her friends Davide and Ali tell stories, dance and cook to express life and its waves, weaving a common heritage of gestures and traditions. Through music, family and food, they give us a glimpse into a part of Italian immigration that is rarely mentioned in history books. ORIGIN OF THE PROJECT "With Les Italiens, in 2019, we asked ourselves how men had left their place of origin – Sicily, Abruzzo, Calabria, etc. – and arrived in Switzerland to work in the 1960s, on building sites, in the restaurant business. How they had to leave their loved ones behind, how they settled in a new country, integrated, built a family and finally stayed. To do this, we worked with three different generations on stage: the generation of fathers born in the ?40s, that of their sons born in the ?60s, and a granddaughter born in the ?90s. But what was life like for the women who arrived in those same years? What place did they find in Switzerland? How did they integrate? These were questions that kept coming back to us, but we weren't able to deal with them at the time, as the cast was linked to the team of card players who met in the afternoons at the Théâtre de Vidy, and who were all men. This idea of speaking from the women?s point of view stayed with us. And that's one of the things we want to focus on with Le lasagne della Nonna. But we also want to open up to broader questions concerning the place that each person finds, or doesn't find, in a community. How does the community welcome diversity and singularity, in the broadest sense of the term?
Deutsch
Was bleibt von der Herkunft und dem Land, in dem man aufgewachsen ist, wenn man es verlässt, um in ein neues Land zu ziehen, in dem es Arbeit gibt? Und wie lernt man eine neue Sprache und eine andere Kultur? Viele Italiener und Italienerinnen erlebten diesen Umbruch während der "Trente Glorieuses". Sie verließen die Basilicata, die Toskana und Apulien, um 1960 in die Schweiz zu kommen. Massimo Furlan und Claire de Ribaupierre lassen in diesem intimen und kraftvollen Stück diese Frauengemeinschaft zu Wort kommen.
Um Lasagne zu machen, braucht man eine Reihe von Zutaten und man muss sich die Zeit nehmen, die für jeden Schritt notwendig ist. Ein bisschen wie das Leben von Giuseppina, die in den 60er Jahren mit 17 Jahren in die Schweiz kam. Nachdem sie sich niedergelassen hatte, arbeitete sie als Uhrmachereiarbeiterin und war gleichzeitig Mutter und Großmutter. Ihr Enkel Davide, ein Drag-Fan und Theaterliebhaber, wurde Schauspieler. Ali, der aus Casablanca stammt, ist auf der Suche nach seinen Wurzeln, wird aber ständig von dem Gefühl geplagt, nicht bleiben zu können… Giuseppina und ihre Freundinnen, Davide und Ali erzählen, tanzen und kochen gemeinsam vom Leben und seinen Wellen und flechten ein gemeinsames Erbe aus Gesten und Traditionen. Durch die Musik, die Familie und das Essen erzählen sie uns von einem Teil der italienischen Immigration, der in den Geschichtsbüchern kaum Erwähnung findet. URSPRUNG DES PROJEKTS "Mit Les Italiens, 2019 haben wir uns gefragt, wie Männer ihre Heimat Sizilien, Abruzzen, Kalabrien usw. verlassen haben und in die Schweiz gekommen sind, um in den 1960er Jahren auf Baustellen oder in der Gastronomie zu arbeiten. Wie sie ihre Angehörigen verlassen mussten, wie sie sich in einem neuen Land niederließen, sich dort integrierten, eine Familie gründeten und schließlich blieben. Um dies zu erreichen, arbeiteten wir mit drei verschiedenen Generationen auf der Bühne: die Generation der Väter, die in den 1940er Jahren geboren wurden, die Generation ihrer Söhne, die in den 1960er Jahren geboren wurden, und eine Enkelin, die in den 1990er Jahren geboren wurde. Aber wie war das Leben der Frauen, die in diesen Jahren ankamen? Welchen Platz haben sie in der Schweiz gefunden? Wie konnten sie sich integrieren? Diese Fragen haben uns immer wieder beschäftigt, aber wir konnten sie damals nicht behandeln, da die Besetzung an das Team der Kartenspieler gebunden war, die sich nachmittags im Théâtre de Vidy trafen und die alle Männer waren. Diese Idee, aus der Perspektive der Frauen zu sprechen, blieb uns im Gedächtnis. Und unter anderem diesem Thema wollen wir uns mit Le lasagne della Nonna widmen. Wir wollen uns aber auch breiteren Fragen öffnen, die sich auf den Platz beziehen, den jeder und jede in einer Gemeinschaft findet oder nicht findet. Wie empfängt die Gemeinschaft die Vielfalt, die Einzigartigkeit, in einem weiten Sinne?"
Dutch
Wat blijft er over van je afkomst en je thuisland als je dat verlaat voor een nieuw land waar werk is? En hoe leer je een nieuwe taal en een andere cultuur? Veel Italianen maakten deze omwenteling mee tijdens de Dertig Glorieuze Jaren. Ze verlieten Basilicata, Toscane, Puglia om in 1960 naar Zwitserland te komen. Massimo Furlan en Claire de Ribaupierre geven een stem aan deze gemeenschap van vrouwen in dit intieme en krachtige toneelstuk.
Om lasagne te maken heb je een bepaald aantal ingrediënten nodig en je moet weten hoe je de tijd neemt die nodig is voor elke fase. Een beetje zoals het leven van Giuseppina, die in de jaren 60 op 17-jarige leeftijd in Zwitserland aankwam. Nadat ze zich hier gevestigd had, werd ze horlogemaker en daarnaast moeder en grootmoeder. Haar kleinzoon Davide, een fan van drag en theater, werd acteur. Ali komt uit Casablanca, is op zoek naar zijn wortels maar wordt voortdurend bewoond door het gevoel niet te kunnen blijven… Giuseppina en haar vrienden Davide en Ali vertellen samen verhalen, dansen en koken om uitdrukking te geven aan het leven en zijn golven en weven een gemeenschappelijk erfgoed van gebaren en tradities. Door middel van muziek, familie en eten, vertellen ze ons over een deel van de Italiaanse immigratie dat zelden wordt genoemd in geschiedenisboeken. ONTSTAAN VAN HET PROJECT "Met The Italians, in 2019, vroegen we ons af hoe mannen hun plaats van herkomst – Sicilië, Abruzzo, Calabrië – verlieten en in Zwitserland aankwamen om in de jaren zestig te werken, op bouwplaatsen en in de horeca. Hoe ze hun familie moesten achterlaten, hoe ze zich vestigden in een nieuw land, zich integreerden, een gezin opbouwden en uiteindelijk bleven. Om dit te doen, werkten we met drie verschillende generaties op het podium: de generatie van vaders geboren in de jaren '40, die van hun zonen geboren in de jaren '60 en een jonge dochter geboren in de jaren '90. Maar hoe was het leven van de vrouwen die in diezelfde jaren arriveerden? Welke plaats vonden ze in Zwitserland? Hoe integreerden ze? Dit waren vragen die steeds weer bij ons opkwamen, maar die we op dat moment niet konden beantwoorden, omdat de cast gekoppeld was aan het team van kaartspelers die 's middags samenkwamen in het Théâtre de Vidy, allemaal mannen. Dit idee om vanuit het standpunt van de vrouw te spreken is ons bijgebleven. En dat is een van de dingen waar we ons in Le lasagne della Nonna op willen richten. Maar we willen ons ook openstellen voor bredere vragen over de plaats die ieder mens vindt, of niet vindt, in een gemeenschap. Hoe verwelkomt de gemeenschap diversiteit en eigenheid, in de breedste zin van het woord?
Español
¿Qué queda de tus orígenes y de tu tierra natal cuando la abandonas por un nuevo país donde habrá trabajo? ¿Y cómo se aprende una nueva lengua y una cultura diferente? Muchos italianos pasaron por este trastorno durante los Treinta Años Gloriosos. Dejaron Basilicata, Toscana, Apulia… para venir a Suiza en 1960. Massimo Furlan y Claire de Ribaupierre dan voz a esta comunidad de mujeres en esta obra íntima y poderosa.
Para hacer lasaña se necesita un cierto número de ingredientes, y hay que saber tomarse el tiempo necesario en cada etapa. Un poco como la vida de Giuseppina, que llegó a Suiza en los años 60 con 17 años. Tras instalarse, se convirtió en relojera, además de madre y abuela. Su nieto Davide, aficionado al drag y al teatro, se convirtió en actor. En cuanto a Ali, viene de Casablanca, está en busca de sus raíces pero le habita constantemente la sensación de no poder quedarse… Juntos, Giuseppina y sus amigos, Davide y Ali cuentan historias, bailan y cocinan para expresar la vida y sus ondas, tejiendo un patrimonio común de gestos y tradiciones. A través de la música, la familia y la comida, nos hablan de una parte de la inmigración italiana que rara vez se menciona en los libros de historia. ORIGEN DEL PROYECTO "Con Los italianos, en 2019, nos preguntamos cómo los hombres dejaron su lugar de origen -Sicilia, Abruzos, Calabria- y llegaron a Suiza para trabajar en los años 60, en las obras y en la hostelería. Cómo tuvieron que dejar atrás a sus familias, cómo se instalaron en un nuevo país, se integraron, formaron una familia y finalmente se quedaron. Para ello, trabajamos con tres generaciones distintas en escena: la de los padres nacidos en los años 40, la de sus hijos nacidos en los 60 y la de una joven hija nacida en los 90. Pero, ¿cómo era la vida de las mujeres que llegaron en esos mismos años? ¿Qué lugar encontraron en Suiza? ¿Cómo se integraron? Eran preguntas que nos venían a la cabeza, pero que no pudimos abordar en su momento, ya que el reparto estaba vinculado al equipo de tahúres que se reunía por las tardes en el Théâtre de Vidy, todos ellos hombres. Esta idea de hablar desde el punto de vista de las mujeres se nos quedó grabada. Y es una de las cosas en las que queremos centrarnos en Le lasagne della Nonna. Pero también queremos abrirnos a cuestiones más amplias sobre el lugar que cada persona encuentra, o no encuentra, en una comunidad. ¿Cómo acoge la comunidad la diversidad y la singularidad, en el sentido más amplio?
Italiano
Cosa rimane delle proprie origini e della propria patria quando la si lascia per un nuovo Paese dove ci sarà lavoro? E come si impara una nuova lingua e una cultura diversa? Molti italiani hanno vissuto questo sconvolgimento durante i Trent'anni gloriosi. Hanno lasciato la Basilicata, la Toscana, la Puglia per venire in Svizzera nel 1960. Massimo Furlan e Claire de Ribaupierre danno voce a questa comunità di donne in questo spettacolo intimo e potente.
Per fare le lasagne servono un certo numero di ingredienti e bisogna saper dedicare il tempo necessario a ogni fase. Un po' come la vita di Giuseppina, arrivata in Svizzera negli anni '60 all'età di 17 anni. Dopo essersi stabilita, è diventata orologiaia, oltre che madre e nonna. Suo nipote Davide, appassionato di drag e teatro, è diventato attore. Quanto ad Ali, viene da Casablanca, è alla ricerca delle sue radici ma è costantemente abitato dalla sensazione di non poter restare… Insieme, Giuseppina e i suoi amici, Davide e Ali, raccontano storie, ballano e cucinano per esprimere la vita e le sue onde, intrecciando un patrimonio comune di gesti e tradizioni. Attraverso la musica, la famiglia e il cibo, ci raccontano una parte dell'immigrazione italiana di cui raramente si parla nei libri di storia. ORIGINE DEL PROGETTO "Con The Italians, nel 2019, ci siamo chiesti come gli uomini abbiano lasciato il loro luogo d'origine – Sicilia, Abruzzo, Calabria – e siano arrivati in Svizzera per lavorare negli anni '60, nei cantieri e nella ristorazione. Come hanno dovuto lasciare le loro famiglie, come si sono stabiliti in un nuovo Paese, si sono integrati, hanno costruito una famiglia e infine sono rimasti. Per farlo, abbiamo lavorato con tre generazioni diverse in scena: quella dei padri nati negli anni '40, quella dei figli nati negli anni '60 e quella di una giovane figlia nata negli anni '90. Ma com'era la vita delle donne arrivate in quegli stessi anni? Che posto hanno trovato in Svizzera? Come si sono integrate? Erano domande che ci tornavano in mente, ma che all'epoca non potevamo affrontare, perché il cast era legato alla squadra di giocatori di carte che si riuniva di pomeriggio al Théâtre de Vidy, tutti uomini. Questa idea di parlare dal punto di vista delle donne è rimasta con noi. E questo è uno degli aspetti su cui vogliamo concentrarci ne Le lasagne della Nonna. Ma vogliamo anche aprirci a domande più ampie sul posto che ogni persona trova, o non trova, in una comunità. In che modo la comunità accoglie la diversità e la singolarità, nel senso più ampio del termine?