Description
Conférence du musée Soulages : Art, psychiatrie et politique
8 octobre – 18h30 – auditorium du musée
Accès gratuit sur inscription, dans la limite des places disponibles
Art, psychiatrie et politique : la naissance de la psychothérapie institutionnelle à l’hôpital psychiatrique de Saint-Alban-sur-Limagnole
Conférence de Julien Michel, docteur en histoire de l’art, Université Jean Jaurès Toulouse
Cette conférence est organisée en partenariat avec l’association ProDiGes
De 1940 à 1972, l’hôpital psychiatrique de Saint-Alban-sur-Limagnole, en Lozère, a été le théâtre d’un dialogue d’une fécondité inédite entre l’art, la psychiatrie et la politique. C’est au départ dans le contexte de la guerre que l’asile a accueilli malades mentaux mais aussi des hommes et des femmes qui fuyaient les guerres et les conflits. La pratique artistique, celle des patients, des soignants comme des visiteurs a occupé une place prépondérante dans cette institution. Certains patients ont vu leurs productions artistiques reconnues et légitimées par l’art brut, initié par Jean Dubuffet.
Cette expérience qui a encouragé les soignants, les médecins à repenser une psychiatrie plus humaine sera baptisée « psychothérapie institutionnelle ». Elle inspirera de multiples pratiques institutionnelles en France et à l’international.
À partir du travail de thèse qu’il a réalisé Julien Michel viendra nous parler de la naissance de ce mouvement, de son essor, des liens multiples entretenus avec des courants artistiques dont le surréalisme. [image : François Tosquelles, Autoportrait, non daté, Archives Famille Ou-Rabah – Tosquelles © DR]
Les conférences du musée sont organisées avec le soutien des amis du musée Soulages.
À l’auditorium du musée Soulages – gratuit – sur réservation.
S'inscrire : https://inscription.musee-soulages-rodez.fr/conference-art-psychiatrie-et-politique-par-julien-michel-mercredi-8-octobre-2025-a-18h30/
English
Musée Soulages conference: Art, psychiatry and politics
october 8 – 6:30pm – museum auditorium
Free admission upon registration, subject to availability
Art, psychiatry and politics: the birth of institutional psychotherapy at the Saint-Alban-sur-Limagnole psychiatric hospital
Lecture by Julien Michel, PhD in art history, Université Jean Jaurès Toulouse
This lecture is organized in partnership with the ProDiGes association
From 1940 to 1972, the psychiatric hospital in Saint-Alban-sur-Limagnole, Lozère, was the scene of an unprecedentedly fertile dialogue between art, psychiatry and politics. Initially, it was against a backdrop of war that the asylum took in mentally ill people, as well as men and women fleeing war and conflict. The practice of art – by patients, carers and visitors alike – played a key role in this institution. Some patients saw their artistic productions recognized and legitimized by the art brut movement initiated by Jean Dubuffet.
This experience, which encouraged caregivers and doctors to rethink a more humane form of psychiatry, came to be known as "institutional psychotherapy". It inspired many institutional practices in France and abroad.
Based on the work he wrote for his thesis, Julien Michel will talk about the birth of this movement, its rise, and its many links with other artistic movements, including Surrealism. [image: François Tosquelles, Self-portrait, undated, Archives Famille Ou-Rabah ? Tosquelles © DR]
The museum's lectures are organized with the support of the Friends of the Soulages Museum.
At the Musée Soulages auditorium ? free ? reservation required.
To register: https://inscription.musee-soulages-rodez.fr/conference-art-psychiatrie-et-politique-par-julien-michel-mercredi-8-octobre-2025-a-18h30/
Deutsch
Konferenz des Museums Soulages: Kunst, Psychiatrie und Politik
8. Oktober – 18:30 Uhr – Auditorium des Museums
Kostenloser Zugang nach Anmeldung, im Rahmen der verfügbaren Plätze
Kunst, Psychiatrie und Politik: Die Geburt der institutionellen Psychotherapie in der psychiatrischen Klinik von Saint-Alban-sur-Limagnole
Vortrag von Julien Michel, Doktor der Kunstgeschichte, Universität Jean Jaurès Toulouse
Dieser Vortrag wird in Zusammenarbeit mit dem Verein ProDiGes organisiert
Von 1940 bis 1972 war die psychiatrische Klinik von Saint-Alban-sur-Limagnole in der Region Lozère Schauplatz eines beispiellos fruchtbaren Dialogs zwischen Kunst, Psychiatrie und Politik. Die Anstalt nahm psychisch Kranke, aber auch Männer und Frauen auf, die vor Kriegen und Konflikten flohen, zunächst im Kontext des Krieges auf. Die künstlerische Praxis – von Patienten, Betreuern und Besuchern – spielte in der Anstalt eine wichtige Rolle. Einige Patienten erlebten, dass ihre künstlerischen Produktionen durch die von Jean Dubuffet initiierte Art Brut anerkannt und legitimiert wurden.
Diese Erfahrung, die Pfleger und Ärzte dazu ermutigte, eine menschlichere Psychiatrie zu überdenken, wurde als "institutionelle Psychotherapie" bezeichnet. Sie inspirierte eine Vielzahl von institutionellen Praktiken in Frankreich und auf internationaler Ebene.
Julien Michel wird anhand seiner Dissertation über die Entstehung dieser Bewegung, ihren Aufschwung und die vielfältigen Verbindungen zu anderen Kunstrichtungen wie dem Surrealismus berichten. [Bild: François Tosquelles, Selbstporträt, undatiert, Archiv Famille Ou-Rabah ? Tosquelles © DR]
Die Vorträge des Museums werden mit der Unterstützung der Freunde des Musée Soulages organisiert.
Im Auditorium des Musée Soulages ? kostenlos ? mit Reservierung.
Anmelden: https://inscription.musee-soulages-rodez.fr/conference-art-psychiatrie-et-politique-par-julien-michel-mercredi-8-octobre-2025-a-18h30/
Dutch
Conferentie Musée Soulages: Kunst, psychiatrie en politiek
8 oktober – 18.30 uur – auditorium museum
Gratis toegang bij inschrijving, zolang de voorraad strekt
Kunst, psychiatrie en politiek: het ontstaan van de institutionele psychotherapie in het psychiatrisch ziekenhuis Saint-Alban-sur-Limagnole
Lezing door Julien Michel, doctor in de kunstgeschiedenis, Université Jean Jaurès Toulouse
Deze lezing wordt georganiseerd in samenwerking met de vereniging ProDiGes
Van 1940 tot 1972 was het psychiatrisch ziekenhuis van Saint-Alban-sur-Limagnole in de Franse regio Lozère het decor voor een ongekend vruchtbare dialoog tussen kunst, psychiatrie en politiek. Aanvankelijk nam het gesticht niet alleen geesteszieken op, maar ook mannen en vrouwen die op de vlucht waren voor oorlog en conflicten. Kunstbeoefening, zowel door patiënten, verzorgers als bezoekers, speelde een sleutelrol in deze instelling. Sommige patiënten zagen hun artistieke producties erkend en gelegitimeerd door de art brut beweging, geïnitieerd door Jean Dubuffet.
Deze ervaring, die verzorgers en artsen aanmoedigde om na te denken over een humanere vorm van psychiatrie, werd bekend als "institutionele psychotherapie". Het zou vele institutionele praktijken in Frankrijk en daarbuiten inspireren.
Aan de hand van zijn proefschrift zal Julien Michel ons vertellen over het ontstaan van deze beweging, de ontwikkeling ervan en de vele verbanden met andere kunststromingen, waaronder het surrealisme. [Afbeelding: François Tosquelles, Zelfportret, ongedateerd, Archives Famille Ou-Rabah ? Tosquelles © DR]
De lezingen van het museum worden georganiseerd met de steun van de Vrienden van het Soulages Museum.
In het auditorium van het Soulages Museum ? gratis ? reserveren verplicht.
Inschrijven: https://inscription.musee-soulages-rodez.fr/conference-art-psychiatrie-et-politique-par-julien-michel-mercredi-8-octobre-2025-a-18h30/
Español
Conferencia del museo Soulages: Arte, psiquiatría y política
8 de octubre – 18.30 h – auditorio del museo
Entrada gratuita previa inscripción, según disponibilidad
Arte, psiquiatría y política: el nacimiento de la psicoterapia institucional en el hospital psiquiátrico de Saint-Alban-sur-Limagnole
Conferencia de Julien Michel, doctor en historia del arte, Universidad Jean Jaurès de Toulouse
Esta conferencia está organizada en colaboración con la asociación ProDiGes
De 1940 a 1972, el hospital psiquiátrico de Saint-Alban-sur-Limagnole, en la región francesa de Lozère, fue el escenario de un diálogo fértil sin precedentes entre arte, psiquiatría y política. Al principio, el asilo no sólo acogía a enfermos mentales, sino también a hombres y mujeres que huían de la guerra y los conflictos bélicos. La práctica del arte, tanto por parte de pacientes como de cuidadores y visitantes, desempeñó un papel fundamental en esta institución. Algunos pacientes vieron sus producciones artísticas reconocidas y legitimadas por el movimiento art brut, iniciado por Jean Dubuffet.
Esta experiencia, que incitó a los cuidadores y a los médicos a replantearse una psiquiatría más humana, se denominó "psicoterapia institucional". Inspiró numerosas prácticas institucionales en Francia y en el extranjero.
Basándose en su tesis, Julien Michel nos hablará del nacimiento de este movimiento, de su desarrollo y de los numerosos vínculos que mantuvo con otros movimientos artísticos, entre ellos el surrealismo. [imagen: François Tosquelles, Autorretrato, sin fecha, Archivos Famille Ou-Rabah ? Tosquelles © DR]
Las conferencias del museo se organizan con el apoyo de los Amigos del Museo Soulages.
En el auditorio del Museo Soulages ? gratuitas ? previa reserva.
Para inscribirse: https://inscription.musee-soulages-rodez.fr/conference-art-psychiatrie-et-politique-par-julien-michel-mercredi-8-octobre-2025-a-18h30/
Italiano
Conferenza del Musée Soulages: Arte, psichiatria e politica
8 ottobre – ore 18.30 – auditorium del museo
Ingresso gratuito con iscrizione, fino a esaurimento dei posti disponibili
Arte, psichiatria e politica: la nascita della psicoterapia istituzionale all'ospedale psichiatrico di Saint-Alban-sur-Limagnole
Conferenza di Julien Michel, dottore in storia dell'arte, Université Jean Jaurès Toulouse
Questa conferenza è organizzata in collaborazione con l'associazione ProDiGes
Dal 1940 al 1972, l'ospedale psichiatrico di Saint-Alban-sur-Limagnole, nella regione francese della Lozère, è stato teatro di un dialogo senza precedenti tra arte, psichiatria e politica. Inizialmente, il manicomio accoglieva non solo malati mentali, ma anche uomini e donne in fuga da guerre e conflitti, in un contesto di guerra. La pratica dell'arte, da parte di pazienti, assistenti e visitatori, ha svolto un ruolo fondamentale in questa istituzione. Alcuni pazienti hanno visto le loro produzioni artistiche riconosciute e legittimate dal movimento dell'art brut, iniziato da Jean Dubuffet.
Questa esperienza, che ha incoraggiato gli assistenti e i medici a ripensare una forma più umana di psichiatria, è stata definita "psicoterapia istituzionale". Essa avrebbe ispirato molte pratiche istituzionali in Francia e all'estero.
Sulla base della sua tesi, Julien Michel ci parlerà della nascita di questo movimento, del suo sviluppo e dei numerosi legami con altri movimenti artistici, tra cui il surrealismo. [immagine: François Tosquelles, Autoritratto, senza data, Archives Famille Ou-Rabah ? Tosquelles © DR]
Le conferenze del museo sono organizzate con il sostegno degli Amici del Museo Soulages.
Presso l'auditorium del Museo di Soulages. Gratuito. Prenotazione obbligatoria.
Per iscriversi: https://inscription.musee-soulages-rodez.fr/conference-art-psychiatrie-et-politique-par-julien-michel-mercredi-8-octobre-2025-a-18h30/